Iraniërs aan de slag: van 75 naar 150 miljoen burgers

De Iraanse regering zet in op stevige bevolkingsgroei.

Dat is vooral aantrekkelijk voor de armere Iraniërs, die de machtsbasis van de president vormen.

Na twintig jaar van strakke gezinsplanning met de steun van de Verenigde Naties gaat de Iraanse regering weer bevolkingsgroei aanmoedigen. President Mahmoud Ahmadinejad zei al na zijn verkiezing in 2005 dat de Iraniërs meer kinderen moesten krijgen: hij dacht aan een totaal van honderdvijftig miljoen, het dubbele van de huidige bevolking. „Er wordt wel gezegd dat twee kinderen genoeg is. Dat betwist ik”, zei hij toen.

Nu heeft hij concrete aanmoedigingsmaatregelen bekendgemaakt tijdens een speciale plechtigheid die deze week in Teheran plaatshad. Geboortebeperking is, zei hij, een goddeloze en westerse import, een gedachte uit de seculiere wereld.

De Iraanse regering geeft voortaan gezinnen weer geld voor ieder nieuw kind. Bovendien krijgt de nieuwe baby van de regering 730 euro op een rekening bij een staatsbank. De autoriteiten doen er elk jaar 73 euro bij, tot het kind de leeftijd van 18 jaar bereikt. Het geld is bedoeld voor uitgaven voor onderwijs, huwelijk, gezondheid en huisvesting en mag pas vanaf de leeftijd van 20 jaar van de bank worden gehaald. Van de ouders wordt verwacht dat ze ook geld op de rekening zetten.

Wijlen imam Khomeiny, toenmalig Opperste Leider van de Islamitische Republiek Iran, deed in 1980 een beroep op de moeders van Iran „veel zoons” groot te brengen. In het algemeen wilde hij veel moslims produceren – in zijn visie moest de islam immers de hele wereld overspoelen. In het bijzonder wilde hij nieuwe soldaten, een leger van twintig miljoen man sterk, produceren om de vijanden van het land het hoofd te kunnen bieden. Voorop de Iraakse leider Saddam Hussein, die toen net een oorlog tegen Iran had gelanceerd.

Met kinderbijslag, voedselbonnen en promotie op het werk werden grote gezinnen aangemoedigd. Het resultaat was een ramp. Iran had in 1979 36 miljoen inwoners, bereikte dankzij Khomeiny’s ingreep een (officieus) jaarlijks groeipercentage van bijna 4 – een van de hoogste groeipercentages in de wereld – en kwam zo in 1987 op bijna 50 miljoen inwoners en grote huisvestingsproblemen. De Iraanse vrouw had toen gemiddeld 6,4 kind. Doorrekenend kwam men uit op het schrikbeeld van meer dan 100 miljoen Iraniërs nog vóór 2010.

Nadat Khomeiny na lange aarzeling zijn toestemming had gegeven, werden in 1988 in samenwerking met de VN de geboortebeperkingsprogramma’s van de in 1979 afgezette sjah hervat. In 1993 werden de kinderbijslag na het derde kind en andere stimuleringsmaatregelen afgeschaft; later werden de subsidies al na het tweede kind geschrapt.

De autoriteiten verplichtten de burgers ook tot een gratis cursus geboortebeperking als ze gingen trouwen. Daar werden de toekomstige bruidsparen de voor- en nadelen van verschillende soorten voorbehoedsmaatregelen uitgelegd en waarom het verstandig was zo weinig mogelijk kinderen te krijgen, maximaal twee, liefst één. „De islam is een flexibele godsdienst”, verklaarde onderminister van Gezondheid Husein Malek-Afzali de ommezwaai.

De bevolkingsgroei werd met deze en andere maatregelen teruggebracht tot 1,9 procent in 2006. De Verenigde Naties gebruikten Iran als model voor ontwikkelingslanden.

Maar de cursussen geboortebeperking waren in de afgelopen paar jaar al geschrapt, tot verdriet van vrouwenrechtenorganisaties. Vrouwen moesten minder werken, legde de president uit, en zich meer concentreren op hun „belangrijkste missie”, het gezin, immers de basis van de islamitische maatschappij.

De nieuwe maatregelen van Ahmadinejad zijn met name aantrekkelijk voor de laagste inkomensgroepen, die de machtsbasis van de president vormen. Aan de andere kant hebben deze groepen ook veel last van het groeiende gebrek aan werk.

Het werkloosheidspercentage bedraagt officieel 10, maar wordt hoger geschat. Dat is met name het resultaat van de falende economische politiek van de regering. Door de in aantal en hardheid toenemende internationale sancties tegen het Iraanse nucleaire programma zal naar verwachting de werkloosheid verder stijgen.

Waar de regering het geld voor de nieuwe maatregelen vandaan haalt is onduidelijk.