De laatste dagen van Nokia's topman lijken geteld

Telefoonmaker Nokia lukt het niet om de Amerikaanse concurrent Apple bij te benen.

Topman Kallasvuo staat onder druk. Een antwoord op de iPhone duur te lang.

Er zijn leukere manieren om de beurskoers te zien stijgen van het bedrijf waaraan je leiding geeft. Dat moet Oli-Pekka Kallasvuo, topman van de Finse telefoonfabrikant Nokia, gedacht hebben toen beleggers enthousiast reageerden op hardnekkige geruchten dat hij op korte termijn zou moeten verdwijnen. OPK, zoals Kallasvuo op het hoofdkantoor in Espoo wordt genoemd, dreigt te moeten opstappen omdat Nokia er maar niet in slaagt een antwoord te vinden op de Amerikaanse producenten van smartphones. De druk neemt toe nu Kallasvuo gistermiddag weer een winstdaling van 20 procent bekendmaakte.

Google en Apple bepalen de innovaties in het snel groeiende marktsegment van telefoons met een groot aanraakscherm en een waaier aan beschikbare software. Nokia verdedigt zich tot nu toe met ‘me too’-producten, telefoons die ongeveer hetzelfde kunnen. Het duurde lang voordat er een Symbian-telefoon met aanraakbesturing was en die toestellen halen het niet bij de iPhone. Nokia houdt zijn marktaandeel in smartphones hoog door de prijzen laag te houden en navigatie weg te geven. Zelfs de potentiële iPhone-killer die nu in de maak is, de N8, kost minder dan de helft van de iPhone 4.

Apple maakte deze week bekend dat het in het afgelopen kwartaal 8,4 miljoen iPhones verkocht – een groei van 61 procent. Dat aantal valt weliswaar in het niet bij de 111 miljoen telefoons die Nokia de afgelopen drie maanden verkocht, maar de marge van Apple-producten is een stuk hoger. Ter vergelijking: de kwartaalwinst van Nokia bedraagt 660 miljoen euro op een omzet van 10 miljard euro. Apple haalt een rendement van 2,5 miljard euro op een kwartaalomzet van 12,3 miljard.

Vorige week leek het er even op dat Apple pas op de plaats moest maken door de antenneproblemen van de iPhone 4. Maar Apple-baas Steve Jobs beloofde hoesjes die het probleem oplossen (kosten voor Apple: 175 miljoen dollar) en toonde als bliksemafleider telefoons van de concurrenten met eenzelfde probleem. Nokia benadrukte meteen dat het jarenlange ervaring heeft met antennes, maar reageerde een beetje te keurig met de mededeling dat „de ontvangstkwaliteit van de telefoon belangrijker is dan het ontwerp.”

Microsoft, dat later deze week zijn cijfers bekendmaakt, zit in hetzelfde schuitje als Nokia. Het marktaandeel van Windows Mobile op smartphones is sterk teruggelopen door de groei van Google en Apple. Een eerste proefversie van Windows Phone 7, een nieuwe besturingssysteem dat eind dit jaar gaat verschijnen, weet nog niet echt te overtuigen.

Hoe langer Apple en Google de kans krijgen hun voorsprong uit te bouwen, hoe moeilijker is het ze te overtreffen. Maar waar Microsoft nog altijd kan terugvallen op Windows en Office, is Nokia alleen afhankelijk van de telefoonverkoop. Nokia heeft nog wel een netwerkdivisie, een joint venture met Siemens, maar die lijdt al jaren verlies. Uit de overname van de Motorola’s netwerkdivisie voor 900 miljoen euro, eerder deze week, leiden analisten af dat zowel Nokia als Siemens zich voorbereiden op een verkoop van de joint venture.

De Nokia-ontwikkelaars weten heel goed dat ze een achterstand hebben in te halen en werken vol enthousiasme aan nieuwe producten. Het vergt echter wel moeite om lijn te brengen in de stortvloed aan nieuwe initiatieven (Nokia werkte dit jaar tegelijkertijd aan vier besturingssystemen).

Het bedrijf probeert te veranderen in een software- en dienstenbedrijf, zonder de positie van marktleider in de telefoonmarkt te verliezen. Zo’n verandering vergt echter een frisse blik in de bedrijfstop, die al veel wijzigingen heeft ondergaan in de afgelopen maanden. Oli-Pekka Kallasvuo, sinds 1980 bij Nokia in dienst, is er niet geslaagd het tij te keren in de vier jaar dat hij het bedrijf leidt.

De topman zelf ontkent geruchten over een vertrek en ziet nog reden voor enthousiasme: „De wereldvraag naar telefoons groeit weer en we vertrouwen erop dat we een smartphone-platform maken waarmee Nokia zich kan terugvechten in het high-end gedeelte van de markt.” Maar zulke beloftes heeft hij de afgelopen jaren vaker gedaan. Beleggers lijken hun geduld te verliezen en tellen de laatste dagen van OPK’s bewind.

Introductie iPad: pagina 24 en 25