'Medelijden voor Afrika veracht ik'

Claire Denis maakte een film over Afrika die zowel warm als inktzwart is. „Ik wist meteen dat het slecht moest aflopen.”

French Director Claire Denis, Jury President of "Un Certain Regard" film competition, poses during a photocall at the 63rd Cannes Film Festival May 13, 2010. REUTERS/Vincent Kessler (FRANCE - Tags: ENTERTAINMENT PROFILE)
French Director Claire Denis, Jury President of "Un Certain Regard" film competition, poses during a photocall at the 63rd Cannes Film Festival May 13, 2010. REUTERS/Vincent Kessler (FRANCE - Tags: ENTERTAINMENT PROFILE) REUTERS

In White Material keert de Franse regisseur Claire Denis (Parijs, 1948) net als in haar debuut Chocolat terug naar Afrika, waar ze opgroeide. Maar van enige romantisering van het continent is geen sprake. White Material vertelt een duister verhaal over de blanke bewoners van een koffieplantage in een naamloos Afrikaans land waar een burgeroorlog heerst. Ze wonen al generaties in Afrika, maar blijven buitenstaanders. Gezinshoofd is Maria Vial, gespeeld door Isabelle Huppert. Denis had Huppert in haar achterhoofd voor de hoofdrol toen ze samen met de Franse schrijfster Marie NDiaye het scenario schreef.

Waarom wilde u een film maken met Isabelle Huppert?

„Aanvankelijk benaderde zij mij met een ander idee voor een film, waar ik niet zoveel in zag. Ik heb toen gezegd: als je echt iets met mij wilt maken, moet je meegaan naar Afrika. Hoewel we niet eerder hebben samengewerkt, ken ik haar heel goed. Ik ken haar stem, haar lichaam. Met haar samenwerken was daarom buitengewoon gemakkelijk. Ze geniet enorm van elke minuut dat ze op een filmset is. Vaak wilde ze een extra take opnemen, gewoon omdat ze er zoveel plezier in heeft.”

U vertelt een soort Griekse tragedie.

„Het eerste beeld dat bij mij opkwam, was dat van de hulphelikopter die aan de hemel verschijnt en een vrouw komt waarschuwen die op de grond staat. De vrouw weigert mee te gaan en balt haar vuist naar de lucht, bijna alsof ze de goden uitdaagt. De helikopter verschijnt boven haar zoals een God kan verschijnen in een tragedie. Door dat beeld wist ik meteen dat het verhaal slecht zou aflopen.”

Een tragische held heeft altijd een fatale karakterfout. Wat is de hare?

„Zelfoverschatting. Ze is moedig, maar ook verblind. Ze denkt dat ze sterker is dan alle krachten die zich tegen haar richten. Ze heeft alle schepen achter zich verbrand en is niet in staat om een nieuw leven op te bouwen in Frankrijk.”

Vond u het ongemakkelijk om een film te maken waarin zwarten de aanstichters zijn van geweld en blanken slachtoffers?

„De zwarte inwoners van het dorp zijn ook slachtoffers van de burgeroorlog. Zij zijn nog meer slachtoffer, want zij kunnen nergens naartoe. De blanke familie in het verhaal heeft in principe nog de optie om terug te gaan naar Frankrijk.”

U heeft een hele directe, fysieke manier van filmen.

„Voor mij is het maken van een film vooral een fysiek proces. Dat heb ik me nooit zo voorgenomen, dat is vanzelf zo gegroeid. Ik raak mijn acteurs ook heel graag aan op de set. Daarom was het zo gemakkelijk werken met Isabelle, want zij vindt dat ook prettig. Andere acteurs zijn daar minder van gediend en dat respecteer ik dan natuurlijk. Isabelle draagt in de film geen make-up. We hebben alleen haar haar naar achteren gedaan in de scènes waarin ze aan het werk is, en los in de andere scènes. Verder niets. We hebben gewerkt met heel eenvoudige Kodak-film. Heel simpel, heel direct. Dat geeft de film een zekere warmte.”

Uw beeld van Afrika is hard.

„Veel films over Afrika zijn gemaakt vanuit een gevoel van medelijden. Ik veracht medelijden. Wat vroeger solidariteit was, is tegenwoordig vervangen door medelijden. Solidariteit stelt hoge eisen, ook aan jezelf. Medelijden is gemakkelijk.”