Snuffelfase is nu toch echt voorbij

De onderhandelingen over een Paars Plus-kabinet gaan de derde week in. Zeven werkgroepen met specialisten staan de fractievoorzitters bij.

De dranghekken zijn niet meer nodig. Bij de ingang van de Eerste Kamer staan ze ongebruikt op een rijtje naast elkaar. Twee weken geleden werden de journalisten er nog tussen samengedreven, wachtend op een snipper informatie van de politici die bij de informateurs langskwamen om te onderhandelen over de formatie van een Paars Pluskabinet. Maar de journalisten zijn nu weg. De VVD’ers, PvdA’ers, D66’ers en GroenLinksers die in- en uitlopen zeggen toch niets. De partijen hebben een radiostilte afgesproken.

Hoe de onderhandelingen vorderen, welke voorlopige compromissen zijn gesloten, waar de meningen elkaar naderen – er is weinig over te zeggen. Slechts enkele details over het verloop van de besprekingen kunnen worden gemeld. De partijen zijn in ieder geval voorbij de ‘snuffelfase’. De gesprekken gaan verder dan het uitwisselen van standpunten en het inwinnen van informatie, zeggen betrokkenen.

Fractievoorzitters Mark Rutte (VVD), Job Cohen (PvdA), Alexander Pechtold (D66) en Femke Halsema (GroenLinks) nemen geregeld specialisten mee naar de informateurs om hen bij te staan. Dat wijst erop dat de gesprekken niet louter abstract van aard zijn, maar dat ook ‘technische’ details op tafel komen. Die specialisten overleggen overigens ook buiten aanwezigheid van de fractievoorzitters. Dat doen ze in zeven werkgroepen: woningmarkt, zorg, veiligheid, mobiliteit, werkgelegenheid, immigratie en integratie en staatsrechtelijke hervorming. Zij moeten voorstellen bedenken waarover de fractievoorzitters verder kunnen praten. Er wordt, zeggen betrokkenen bij de partijen, door alle onderhandelaars „constructief” gewerkt.

Partijen hebben over enkele moeilijke onderwerpen al potentiële oplossingen geformuleerd, over welke willen ze niet zeggen. In ieder geval niet over de totale omvang van de bezuinigingsopdracht voor de komende vier jaar, misschien wel de belangrijkste afspraak die de mogelijke coalitiepartners moeten maken. Hier wordt wel veel over gesproken, maar een conclusie is nog niet getrokken. De VVD wil de komende vier jaar per saldo 20 miljard bezuinigen, de PvdA 10 miljard. D66 en GroenLinks zitten daartussenin.

Niet alleen over de omvang van de bezuinigingen staan VVD en PvdA ver van elkaar af, ook over de wijze waarop de sanering van de overheidsfinanciën gestalte moet krijgen, verschillen zij fundamenteel van mening.

Dat partijen weinig lekken over de onderhandelingen, kan betekenen dat de onderhandelaars allen nog serieus rekening houden met een goede afloop. Een paar zorgvuldig geplaatste off the record-opmerkingen zouden immers al kunnen leiden tot een implosie van de gesprekken.

Toch durft niemand te zeggen of Paars Plus de afgelopen weken dichterbij is gekomen. Want, zoals een oude formatiewijsheid luidt: niets is afgesproken tot alles is afgesproken.