Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Cultuur

Foto Vincent Mentzel

Het oeuvre van Vincent Mentzel omvat veertig jaar fotojournalistiek. Deze zomer: een selectie uit zijn werk, aan de vooravond van zijn 65ste verjaardag. Terug naar Den Haag, de jaren zeventig en tachtig.

December 1971: de jonge VVD'ers Neelie Kroes (toen: Neelie Smit-Kroes) en Hans Wiegel tijdens een Kamerdebat. "Dagen, nachten, eindeloos heb ik tussen die bankjes rondgehangen. Het was een kwestie van jezelf onzichtbaar maken en toch heel dicht in de buurt blijven in afwachting van dat ene moment."
December 1971: de jonge VVD'ers Neelie Kroes (toen: Neelie Smit-Kroes) en Hans Wiegel tijdens een Kamerdebat. "Dagen, nachten, eindeloos heb ik tussen die bankjes rondgehangen. Het was een kwestie van jezelf onzichtbaar maken en toch heel dicht in de buurt blijven in afwachting van dat ene moment."

Digitale fotografie is makkelijk. Het is een kwestie van eindeloos knippen. Altijd zit er wel een ‘lucky shot’ tussen. Valt de belichting of scherpte tegen? Geen nood: met computer en software valt nog van alles te redden en te toveren.

NRC-fotograaf Vincent Mentzel ontwikkelde zich in een ander tijdperk. In de dagen van ‘zwart-wit’ was hij niet geïnteresseerd in de talloze grijstinten die daartussen liggen. Hij wilde contrast maken: letterlijk in de afwerking van zijn beelden en figuurlijk in de momenten en plekken die hij vastlegde.

In de donkere kamer speelde Mentzel met licht zoals toneelmeesters met spotlights en voetlicht. Men nam: een ontwikkeld negatief, een lamp en fotopapier. Met handen en stukjes karton viel vervolgens meer of minder licht in een afdruk te brengen. Het heette, in jargon: doordrukken en tegenhouden. Op een donker Binnenhof loopt premier Den Uyl in een ogenschijnlijke lichtstraal. Koningin Beatrix en premier Lubbers lijken door hun aura omkranst.

Eindeloos hebben fotografen en fotokenners over technieken als deze gediscussieerd. Mag een fotograaf zoveel theatraal effect leggen in zijn weergave van de werkelijkheid? Het was kinderspel, vergeleken met de effecten die met digitale techniek te bereiken zijn.

Eind jaren zestig maakte Vincent Mentzel zijn eerste foto’s in Den Haag, kort voor de fusie van de Nieuwe Rotterdamsche Courant en het Amsterdamse Algemeen Handelsblad tot NRC Handelsblad (1 oktober 1970). Vooral de oude NRC had een traditie van studeerkamergeleerden: aan directe verslaggeving werd niet gedaan, aan beelden werd nauwelijks gedacht. Als uiting van moderniteit moest de ‘jonge hond’ Mentzel maar eens aan het Binnenhof gaan kijken, want fotografie was bezig aan een opmars in andere kranten en bladen.

Achterstand werd voorsprong dankzij de eigen kijk van Mentzel. Hij keerde niet naar de redactie in Rotterdam terug met de geijkte beelden van autoriteiten achter spreekgestoeltes. Hij zwierf door de wandelgangen, sprak af bij politici thuis, wachtte op dat ene moment waarop politici het gewicht van hun ambt aflegden. Net die ándere blik – die zocht hij.