Op schoot bij Paustovski

Een van de leukste schrijvershuizen is dat van Konstantin Paustovski in Odessa. Ik was er onlangs en heb er genoten. Ook omdat Odessa zo’n mooie en prachtig gerestaureerde stad is. Paustovski schrijft in zijn meesterlijke herinneringen onder meer over de zoete geuren die op hem afkomen als hij ‘s avonds langs de zeekust naar zijn

P1000105Een van de leukste schrijvershuizen is dat van Konstantin Paustovski in Odessa. Ik was er onlangs en heb er genoten. Ook omdat Odessa zo’n mooie en prachtig gerestaureerde stad is. Paustovski schrijft in zijn meesterlijke herinneringen onder meer over de zoete geuren die op hem afkomen als hij ‘s avonds langs de zeekust naar zijn huisje loopt. Ik heb die wandeling ook gelopen, over een pad dat de afgelopen negentig jaar amper veranderd is. En het  was  net of mijn held naast me liep en vertelde over zijn Odessa.

Paustovski was een romanticus en daardoor gevoelig voor de idealen van de revolutie, die aanvankelijk ook heel romantisch leek. Ik geloof dat hij een echte communist was, zoals zoveel schrijvers dat in de eerste jaren van de Sovjet-Unie zijn geweest. Na de oorlog raakte hij geïrriteerd over alle carrièremakers en baantjesjagers in de Communistische Partij en daar zei hij op zijn tijd ook iets van op een of ander congres. Ook nam hij het op voor door het regime gepeste schrijvers als Pasternak, Brodski, Solzjenitsyn en Joeli Daniël. Voor die heldenmoed werd hij niet gestraft, wat bijzonder is. Misschien was hij zo  geliefd dat hij een onaantastbare status had gekregen, tot binnen de Kremlinmuren aan toe. Over zijn tijd in Odessa schreef hij in het mooiste deel van zijn autobiografie, De tijd van de grote verwachtingen. Het is zo’n boek dat je keer op keer kunt lezen en telkens ontdek je er iets nieuws in.

P1000112Het houten schuurtje  waarin hij woonde bestaat niet meer. Het lag op de binnenplaats van het sanatorium van dokter Jakov Landesman, een Duitser die in Odessa een privé-kuuroord had.  De villa waarin dat kuuroord was gevestigd is ook verdwenen, want die werd door de zee opgeslokt. Later verhuisde Paustovski naar  een nabijgelegen  huis, waar hij met zijn vrouw twee jaar heeft gewoond en waar nu een gedenksteen aan de gevel hangt.

P1000110Maar in een klein huisje een eindje verderop beheert Viktor Gloesjakov al elf jaar een museumpje  dat de sfeer van Paustovski probeert op te roepen. Het museum kwam er dankzij de inspanningen van een bibliothecaresse, Joelia Komoerovski, die in 1999 de aanzet tot het museum gaf, uit bewondering voor Paustovski. Behalve tal van vertalingen van Paustovski’s boeken, scheepsartikelen, oude meubeltjes, een exemplaar van de krant Morjak (Zeeman), waarvoor hij werkte, een klein kacheltje dat lijkt op het stoofje waaraan de schrijver zich warmde, een tinnen blikje en wat manuscripten zijn er slechts drie dingen van Paustovski zelf: zijn pet (model Stetson), zijn blauw-witte matrozentruitje en een schattig bordje. Maar het is genoeg om je even bij de schrijver op schoot te wanen en te worden aangemoedigd om voor de zoveelste keer De tijd van de grote verwachtingen te gaan lezen.

P1000107