Zijn vrouw en ik zijn voor hem even belangrijk

Marjan Kruik (43) is de ‘secundaire relatie’ van een getrouwde man.

Deze zomer spreekt nrc.next twee weken lang met mensen die op de tweede plaats staan.

Nederland, Amsterdam, 12-07-2010 Marjam Kruik PHOTO AND COPYRIGHT ROGER CREMERS
Nederland, Amsterdam, 12-07-2010 Marjam Kruik PHOTO AND COPYRIGHT ROGER CREMERS

Marjan Kruik (43) is bijna drie jaar de vriendin van een getrouwde man. Ze is zijn „secundaire relatie”, zoals ze het omschrijft.

Ze ontmoette haar vriend via een internetforum over polyamorie. Polyamoreuze mensen staan open voor meerdere relaties tegelijkertijd. „Iedereen heeft wel eens gevoelens voor anderen die dieper en verder kunnen gaan dan een verliefdheid”, zegt Kruik in haar huis in Winterswijk. „Die mogen er zijn tijdens een relatie. Het zijn mooie gevoelens. Waarom zou je die afsnijden?”

De vrouw van haar vriend is ‘primair’, zoals dat heet in polyamorie-jargon. Dat betekent dat zij het eerste recht op zijn gezelschap heeft. En daarom is hij thuis met Kerst, Pasen en Koninginnedag. En met bepaalde verjaardagen. Zijn gezin is erg gesteld op familie.

En zijn vrouw praat mee over wanneer hij zijn vriendinnen mag zien. Of hij weg mag, wanneer en met wie. Ze kan een veto uitspreken als hij een nieuwe relatie aan wil gaan. Momenteel heeft hij naast Kruik nog één andere relatie.

De woorden ‘openheid’ en ‘overleg’ vallen veel tijdens het interview. Kruik is gelukkig met de situatie nu, vertelt ze. Een kamp van haar veganistenvereniging, in 1999, voelde voor haar als het omslagpunt. „Ze waren zo open en makkelijk. Niet per se seksueel. Iedereen raakte elkaar gemakkelijk aan. Er werd veel gedanst, geknuffeld en gemasseerd. Ik dacht: zo wil ik ook zijn.”

Hier kreeg ze voor het eerst gevoelens voor een ander, die ze ook thuis met haar toenmalige man besprak. De gevoelens voor andere mannen had ze daarvoor altijd weggestopt. „Zoals het hoort in onze maatschappij.” Ze mocht best vaker bij hem zijn. „Gewoon doen”, zei haar ex-man. „Is prima.”

Hoe liep dat af?

„Ik was blij dat mijn ex gevoelens voor een ander kreeg. Het leek me prettig als we dat gevoel konden delen. Maar hij was niet polyamoreus. Hij is meer van de monogame relaties. Hij is met haar alleen verder gegaan.”

Kun je liefde wel over twee mensen verdelen?

„Kijk, je krijgt toch wel gevoelens voor anderen in een relatie. Mensen gaan vreemd, gaan scheiden. Ik wil een relatie die zo diep gaat als mogelijk. Verliefdheid niet toelaten is het vervangen van verliefdheid door negatieve gevoelens: het mag niet, het kan niet. Houden van anderen is iets moois, dat je uit moet leven.”

Je hebt nu bijna drie jaar een relatie met iemand die ook polyamoreus is. Is het moeilijk de tweede te zijn?

„We doen alles in goed overleg, met z’n drieën. We maken afspraken. Als hij onverhoopt zou sterven, mag ik op zijn begrafenis komen. Dat heeft hij zo met zijn vrouw geregeld. Maar als secundaire relatie heb ik wel een andere rol. Dat is soms moeilijk. Ik zou hem graag vaker willen zien. Hij komt om de week op donderdag na z’n werk, en gaat op maandagochtend weer terug. Vakantieperiodes delen we. Maar ik mag niet ontevreden zijn. In polyamoreuze kringen zie je bijna nooit dat iemand naast zijn huwelijk nog zoveel bij een andere partner kan zijn. We bellen wel een uur op de dagen dat hij niet bij me is.”

Hoe ziet hij dit?

„Zijn vrouw en ik zijn voor hem even belangrijk, zegt hij. Hij heeft nog een tertiaire relatie, die hij ongeveer eens per maand ziet. Een vriendin van mij. Zijn vrouw verbiedt hem niet om nog meer relaties aan te gaan, maar ze maakt er ook niet speciaal tijd voor vrij, zoals ze met de relatie met mij wel doet. Over nieuwe vriendinnen van hem kunnen wij allebei een vetorecht uitspreken.”

Wat zoekt hij bij jou?

„Hij vindt bij mij wat hij bij zijn vrouw niet vindt. Ze passen op een aantal vlakken niet goed bij elkaar. We houden van veel sociale contacten, zij houdt van lezen en kijkt liever tv. We gaan naar de kerk samen, houden van sporten. Wij vinden het belangrijk om geen eten weg te gooien, daar maakt hij thuis soms ruzie over. Ze rookt veel, dat vindt hij lastig. En we delen polyamorie. Maar het is niet alleen maar leuke dingen hoor. Hij helpt mij bijvoorbeeld ook met het verbouwen van de badkamer, en onderhoudt de tuin.”

Weet jullie omgeving hiervan?

„Mijn kinderen weten het, mijn collega’s, zelfs mijn ouders heb ik het verteld. Ik kom uit een christelijk gezin van hard werken, over gevoelens werd niet veel gepraat. Mijn moeder gaf me seksuele voorlichting tijdens het strijken, daarna hebben we het er niet meer over gehad. Ze heeft aan de dominee over mijn relatie met een getrouwde man verteld, omdat ze er zo mee zat. Op mijn werk vragen ze er wel eens naar. Niemand reageert negatief.”

En hij?

„Hij mag er niet over praten van z’n vrouw. Ze is bang voor reacties. Ze is bang dat ze het niet uit kan leggen. Je krijgt vragen. Passen jullie wel bij elkaar? Gaat het wel goed tussen jullie? Zijn kinderen weten het ook niet, officieel. Maar het zijn pubers, die zijn ook niet gek. Ik denk niet dat ze het begrijpen. Je moet wat hebben meegemaakt op relatiegebied om dit te snappen. Je moet een keer gevoeld hebben hoe het is om de prins op het witte paard tegen te komen, waarbij het niet is gelukt.”

Zou je niet liever voor hem de eerste willen zijn?

„Als ik eerlijk ben zou ik het niet erg vinden als ze zouden scheiden. Dan zou hij waarschijnlijk hier komen wonen, en ik wil hem wel graag vaker om me heen. De komende tijd wordt spannend. Hij heeft twee kinderen in de puberteit. Nu is hij vaak thuis, omdat zijn gezin hem nodig heeft. Als ze op kamers gaan kunnen we misschien vaker bij elkaar zijn. Maar zijn relatie is goed. Ik zie hem ook niet zo snel bij haar weggaan. Of er moet iets ergs gebeuren, dan komt hij wel hier wonen denk ik.”

En dan monogaam leven?

„Dan zou ik niet ongelukkig zijn. Maar een relatie ernaast zou best mogen. We zijn nu eenmaal polyamoreus, dat willen we niet van elkaar afnemen. Dat is goed voor de dynamiek in een relatie. Ik weet van hem en mezelf dat er mooie gevoelens voor een ander kunnen ontstaan. Die moet je niet wegstoppen. Het kan gebeuren.”