Estland ziet nog voordeel in euro

Het lijkt een ongelukkig moment om toe te treden tot de eurozone. Estland kreeg gisteren definitief toestemming. De meeste Esten denken dat het goed is voor het land.

Ze zijn er nog, landen die lid willen worden van de door begrotingschaos geplaagde eurozone. In ieder geval één: het kleine Estland (1,3 miljoen inwoners). De Baltische staat kreeg gistermiddag vanuit Brussel definitief toestemming om de euro op 1 januari 2011 in te voeren. Daarmee wordt Estland het zeventiende land met de Europese munt – en de eerste voormalige Sovjetrepubliek.

Nee, de Esten zijn niet gek, zegt Kalev Petti, directeur van onderzoeksbureau Faktum in Tallinn. ,,Ondanks de problemen in de eurozone zijn we nog steeds van mening dat de toetreding meer voordelen dan nadelen biedt”, zegt hij door de telefoon. ,,Dat is ook niet zo raar: wij weten nog heel goed wat het betekende om er niet in te zitten.” De Estse president Toomas Hendrik Ilves noemde de euro gisteren ,,een verzekeringspolis”, toevallig tijdens een bezoek aan Griekenland, waar de huidige eurocrisis begon.

Eigenlijk heeft Estland de euro al, want de kroon is – net als de munten van Letland en Litouwen – gekoppeld aan de Europese munt. Toen de economie groeide, in 2006 zelfs met 10 procent, was dat een voordeel. De stabiele wisselkoers stimuleerde handel en leningenverkeer. Maar tijdens de bankencrisis ging dit harnas knellen. Een land als Polen kon de ergste klappen opvangen doordat de zloty tijdelijk onderuit ging; in de Baltische staten was dat niet mogelijk.

De landen in de regio moest hun munten dan maar zelf devalueren, zeiden economen in koor. Een schrikbeeld: huishoudens die geleend hadden in buitenlandse valuta zouden in betalingsproblemen komen, de eurozone zou op korte termijn onbereikbaar zijn geworden. Gekozen werd voor ‘interne devaluatie’, harde bezuinigingen. Ambtenarensalarissen werden verlaagd, sociale regelingen afgeschaft, pensioenleeftijden en belastingen verhoogd. En het gebeurde zonder grote sociale protesten.

,,Veel Esten kijken met een mengeling van boosheid en verbazing naar de demonstraties in eurolanden als Griekenland en Spanje”, zegt opiniepeiler Petti. ,,Wij hebben een hoge prijs betaald. Dat anderen dat niet willen, begrijpen we niet.” De twijfel over de euro is daardoor volgens hem toegenomen. In een recente peiling geeft een meerderheid van de Esten aan dat de munt géén goede zaak is voor de eigen portemonnee. Maar een meerderheid zegt ook: het is wel goed voor Estland.

De Baltische staten zijn wel wat gewend. In 1998 werden ze hard getroffen door de roebelcrisis in Rusland, op dat moment hun belangrijkste exportmarkt. Het leidde tot een heroriëntatie: ondernemers verlegden de aandacht naar de Europese Unie. Die mentale veerkracht, die moeilijk in economische statistieken te vangen is, bleek het afgelopen jaar opnieuw groot. Ja, de angst dat de prijzen door de euro zullen stijgen is groot, maar na vijftig jaar communistische onderdrukking is het verlangen naar een volwaardige, stabiele plek in de EU groter. En daar hoort de euro bij.

In 2006 waren Estland, Letland en Litouwen nog ,,Baltische tijgers”. Daarna golden ze als de achilleshiel van Europa, de crisis daar zou zich als een bosbrand door Midden-Europa verspreiden en westerse banken, die fors aan de regio hadden geleend, niet sparen. Intussen wordt met name Estland gezien als een toonbeeld van discipline: het begrotingskort zit dit jaar onder de Europese norm van 3 procent (2,2 procent) en met 7,2 procent heeft het de laagste staatsschuld van de EU.

Van wild optimisme naar wild pessimisme en weer terug. Het is het soort grilligheid waar de kleine, open economieën aan de Oostzee kwetsbaar voor zijn gebleken, meer dan het grote Polen of Tsjechië. Estland heeft daar straks minder last van, maar ook buurlanden juichen voorzichtig. ,,De Estse toetreding tot de euro zal de stabiliteit van de Baltische Staten en het vertrouwen in de regionale economie vergroten”, aldus Ilmars Rimsevics, president van de Letse Centrale Bank. Letland en Litouwen streven naar invoering van de euro in 2014.

De weg naar de euro was niet zonder hobbels. Vooral binnen de Europese Centrale Bank (ECB) leek weerstand te bestaan tegen het toelaten van een nieuw euroland, juist nu een discussie gaande is over de vraag of de eisen aan de Europese munt niet moeten worden verscherpt of uitgebreid. Even dreigde een herhaling van 2006, toen Litouwen op een haar na de euro niet mocht invoeren omdat de inflatie in april 0,07 procentpunt te hoog was.

Door Estland de toegang te versperren zou de EU een ,,perverse boodschap” hebben afgeleverd, aldus de Financial Times. Het land voldoet beter aan de eisen van het stabiliteitspact dan alle eurolanden zelf. ,,Estland”, schrijft de Britse zakenkrant, ,,is het anti-Griekenland.”