Een scheutje nationalisme is goed voor Nederland

Nationalisme kan de integratie van allochtonen bevorderen.

Het doet tegenstellingen verdwijnen en vijandelijkheden smelten.

Ilustratie Cyprian Koscielniak
Ilustratie Cyprian Koscielniak

De saamhorigheid die in Nederland tijdens het WK voetbal is ontstaan staat in schril contrast met de fragmentatie die gaande is in de huidige samenleving.

Met de opkomst van de Partij Van de Vrijheid (PVV) lijkt deze fragmentatie definitief te zijn ingezet. De volkspartij is herboren en daarmee ook een uiterst vijandelijke houding tegenover immigranten en hun ‘afwijkende’ cultuur. Massaal zoeken kiezers hun toevlucht bij de PVV, die naar hun mening duidelijk ‘kiest voor Nederland’. PVV-stemmers herkennen zich in de zogenaamde nationalistische standpunten en verlangen een politieke partij die deze trots op Nederland ook uitdraagt. Dit zogenoemd nationalisme lijkt de PVV geen windeieren te leggen. Met een zetelwinst in de dubbele cijfers hebben Geert Wilders en de zijnen bij de laatste verkiezingen dan ook een stevige positie in de Tweede Kamer verworven. Andere partijen staan te dringen om te verkondigen dat de PVV als een serieuze regeringspartner moet worden gezien.

Velen zien Wilders echter als een bedreiging voor de cohesie in Nederland. Met zijn radicale uitspraken en een op zijn zachts gezegd uniek partijbeleid, jaagt hij menigeen schrik aan. Veelal vinden zij dat Wilders discrimineert en uitsluit. Men vreest ook dat zijn beroep op Nederlandse cultuur en Nederlandse waarden zou leiden tot introverte en stelselmatige uitsluiting van allochtonen en verdere fragmentatie van de maatschappij.

Een land als Amerika kent ondanks een forse toestroom van migranten echter relatief weinig problemen met integratie en fragmentatie van de maatschappij is niet aan de orde. Ieren, Italianen, Polen, Mexicanen, Arabieren leven zo goed als conflictloos in ‘de nieuwe wereld’. Het is verbazingwekkend hoe al deze verschillende bevolkingsgroepen assimileren in de Amerikaanse samenleving. Kijkend naar veel andere landen in de wereld is dat een niet te onderschatten prestatie. Maar hoe is deze succesvolle immigratie en naturalisatie tot stand gekomen? Naast andere factoren speelt het Amerikaanse nationalisme en grote rol.

Toen ik afgelopen jaar in Amerika studeerde en omringd was met mensen uit alle werelddelen viel mij één ding op: iedereen was trots om op Amerikaanse bodem te staan. Een Arabier paste zich moeiteloos aan de Amerikaanse samenleving aan. Hij wist zijn Arabische achtergrond en Amerikaanse levensstijl te verenigen en ontpopte zich tot een ambitieuze wereldburger. Amerikanen respecteerden zijn geloof en gebruiken moeiteloos, in het besef dat deze persoon integraal deel uitmaakt van de Amerikaanse samenleving.

Het gezwaai te pas en te onpas met de Amerikaanse vlag, de militaire parades en andere uitingen van vaderlandsliefde doen menig Nederlander echter nog rood aanlopen van plaatsvervangende schaamte. Toch kijken Nederlanders altijd halsreikend uit naar een gebeurtenis als het WK voetbal. De samenleving lijkt op die momenten dan ook tot rust te komen. Want dat is wat nationalisme doet: het doet tegenstellingen verdwijnen, het doet vijandelijkheden smelten, en politieke aversies vergeten.

Ik zie dan ook een uitgelezen rol voor een vorm van Nederlands nationalisme, vergelijkbaar met het Amerikaanse patriottisme, bij het tegengaan van fragmentatie van de Nederlandse samenleving. Het tentoonspreiden van nationalisme zal leiden tot een grotere cohesie in de samenleving en een betere integratie van allochtonen in de Nederlandse maatschappij. Verschillende etnische groepen die gewend zijn aan autoriteit en duidelijkheid in het land van herkomst, dan wel het land van de voorouders, zullen duidelijk zien waar Nederland voor staat en derhalve minder moeite hebben te integreren in de Nederlandse maatschappij. Trots op het vaderland leidt eveneens tot een betere en snellere integratie van allochtonen omdat wanneer deze trots ontbreekt, allochtonen sneller zullen teruggrijpen op de eigen waarden in plaats van Nederlandse waarden.

Het is dan ook niet vreemd om in een land als Nederland, waarbij het gevaar van desintegratie dreigt, het onzichtbare nationalisme dat Nederland kenmerkt openlijk tentoon te spreiden en zo een samenleving te creëren waar iedereen trots op kan zijn. Een land waar autochtone- en allochtone Nederlanders zich niet beroepen op hun verschillen, maar juist op de gelijkenissen die ons allen binden.

Jelle Hummelen studeert Rechten in Groningen