Spionage

Voor Markus Wolf was niets te gek om achter de zwakke plekken van de vijand te komen. Het hoofd van de Oost-Duitse Buitenlandse Inlichtingendienst was tijdens de Koude Oorlog gespecialiseerd in het sturen van aantrekkelijke undercoveragenten naar West-Duitse steden. Als gevolg van de Tweede Wereldoorlog heerste daar een groot vrouwenoverschot. Wolf liet zijn ‘Romeo’s’ aanpappen met zorgvuldig geselecteerde secretaresses van overheidsfunctionarissen. Nadat de ouderwets hoffelijke womanizers hun vertrouwen hadden gewonnen, was het eenvoudig de smachtende vrouwen (altijd in de categorie 30+) in te schakelen voor spionageactiviteiten.

Wolf stuurde niet alleen Romeo’s, maar ook echtparen naar het Westen. Het bekendste voorbeeld is dat van Günter en Christel Guillaume, die Wolf halverwege de jaren vijftig in de West-Duitse sociaal-democratische partij (SPD) liet infiltreren. Zij als secretaresse van partijbonzen, hij als campagnestrateeg. Vooral de carrière van de joviale Günter liep al snel als een trein. Hij kon zich als geen ander aan elk gezelschap aanpassen en kreeg toegang tot interessante strategische documenten, die hij fotografeerde en vervolgens door zijn vrouw aan een koerier liet meegeven. In 1970 gebeurde zelfs datgene waarvan Wolf niet had durven dromen: Günter Guillaume werd benoemd tot naaste medewerker van SPD-bondskanselier Willy Brandt. Nu had hij volop toegang tot privécorrespondentie van westerse wereldleiders.

Maar in 1974 eindigde de droom abrupt. Gecodeerde Stasi-radioberichtjes van twintig jaar tevoren werden ontcijferd en aan Guillaume gekoppeld; hij kreeg dertien jaar gevangenisstraf. Bondskanselier Brandt moest als een gevolg van de affaire opstappen. Markus Wolf noemde daarom de affaire een grote nederlaag: „Elke spion weet dat het beter is te werken met de duivel die je kent, dan aan een nieuwe duivel te moeten wennen.”

Met de val van de Muur in 1989 kwam een einde aan een tijdperk van spionage tussen Oost en West. Alhoewel, vorige week werd in de VS een Russisch netwerk van geheim agenten opgerold. Ook hier was aan echtparen de opdracht gegeven te infiltreren in het westerse maatschappelijke leven. Maar of het veel opleverde? Het verst kwam een Russische spionne die een (niet meer dan) zakelijk contact had met een fondsenwerver van Bill en Hillary Clinton. Peanuts dus – zeker in vergelijking met het meesterlijke spionagewerk van Markus Wolf en het echtpaar Guillaume.

Jaap Cohen