Na het etentje kwam een gevulde envelop

President Sarkozy zou in 2007 150.000 euro hebben aangenomen voor zijn presidentscampagne.

Hij lijkt nu de greep op de gebeurtenissen te verliezen.

De Franse president Nicolas Sarkozy moet zich verweren tegen de lastigste beschuldiging in de loop van zijn politieke loopbaan. De campagne van Sarkozy zou op mogelijk illegaal zijn gefinancierd door de miljardair Liliane Bettencourt, erfgename van het cosmeticaconcern L’Oréal. Tijdens zijn campagne voor het presidentschap, in maart 2007, zou hij van haar in één week 150.000 euro hebben gekregen via penningmeester Eric Woerth van zijn UMP-partij.

De beschuldigingen brengen Sarkozy in verband met illegale politieke financiering, een traditie die Franse politici van links en rechts sinds decennia geregeld in de problemen brengt. Toen Sarkozy in 2007 de veelvuldig in opspraak gekomen Jacques Chirac opvolgde, beloofde hij een „onberispelijke democratie”.

Maar in enkele weken heeft hij zijn geloofwaardigheid op dit gebied verspeeld. Eerst wilde hij niets weten van vragen over onduidelijke financiële banden van partijgenoten, onder wie Eric Woerth, nu minister van Arbeid. En nu wijst hij ook de beschuldigingen tegen hemzelf af. Een woordvoerder van het Élysée noemde ze gisteren slechts „volledig onjuist” en verwees voor nadere uitleg naar „de penningmeester van de campagne”. Dat was Eric Woerth, die gisteren ontkende illegale giften te hebben aangenomen.

De verwijten aan het adres van Sarkozy zijn geuit door de voormalige boekhouder van Bettencourt, in de Franse media aangeduid als Claire T. Eerst in een verhoor door de politie en daarna in een interview door de nieuwssite mediapart.fr legde zij gisteren uit hoe het in huize-Bettencourt, waar zij van 1995 tot 2008 werkte, gebruikelijk was politici tijdens etentjes enveloppen met grote sommen geld toe te stoppen.

De boekhouder haalde wekelijks 50.000 euro van een rekening van Bettencourt voor haar losse uitgaven, zoals voor „dokters, kappers, en eenvoudig personeel” en deels voor rechtse politici. Tussen 1983 en 2002 kwam Sarkozy vaak met zijn toenmalige echtgenote eten. Hij was toen burgemeester van Neuilly, waar de Bettencourts wonen. „Ook Nicolas Sarkozy kreeg zijn enveloppe”, zegt T. tegen Mediapart. „Dat gebeurde doorgaans na de maaltijd, iedereen in huis wist ervan.” Tijdens de campagne van 2007 zou de vraag om geld boven de weeklimiet zijn gekomen.

Sleutelfiguur is minister van Arbeid Eric Woerth, tevens penningmeester van regeringspartij UMP en voormalig minister van Begroting. In die rol blijkt Woerth in 2008 onder meer te hebben ingestemd met een belastingkorting van 30 miljoen euro aan Bettencourt, terwijl zijn echtgenote, Florence Woerth, in een particulier bedrijf was belast met het vermogensbeheer van de 87-jarige en rijkste Française.

Vorige week bleek al dat Bettencourt een deel van haar miljardenvermogen via buitenlandse rekeningen aan de fiscus onttrok. Florence en Eric Woerth ontkennen dat zij daarvan weet hadden. Tot nu toe hield de UMP de rijen gesloten: alle aanvallen op Woerth zouden wijzen op boze opzet. „Als Eric Woerth niet belast was met de hervorming van het pensioenstelsel, was hem niets verweten”, zei Sarkozy. „Eric is de eerlijkheid in persoon en ik ben zeer op hem gesteld.”

De site Mediapart werd om zijn onthullingen door de familie Bettencourt voor de rechter gedaagd wegens schending van de privésfeer – en vrijgesproken. Nu verandert de stemming. Gisteren riepen ex-premier en senator Jean-Pierre Raffarin en UMP-fractieleider Jean-François Copé de president op „snel uitleg te geven aan de Fransen”. Uit een peiling bleek gisteren dat 64 procent van de Fransen denkt dat de regerende politici overwegend corrupt zijn. Sarkozy heeft nog maar het vertrouwen van 26 procent van de ondervraagden.

De afgelopen dagen waren de oordelen vanuit de oppositie al vlijmscherp. Partijleider Martine Aubry vindt dat Sarkozy „de republiek bezoedelt”. Ex-presidentskandidate Ségolène Royal sprak van het „corrupte systeem-Sarkozy”.

Sarkozy’s voormalige partijgenoot en rivaal Dominique de Villepin, sinds enkele weken aanvoerder van een eigen partij, roept Sarkozy op „terug te keren naar het principe van de scheiding der machten” en justitie onafhankelijkheid onderzoek toe te staan. De procureur van Nanterre wil onderzoek doen naar de omstandigheden waarin Florence Woerth in 2007 werd aangesteld om Bettencourts vermogen te beheren.

Sarkozy lijkt de greep op de gebeurtenissen te verliezen. Hij treedt pas op nu de gevolgen in de publieke opinie te groot dreigen te worden. Zo ontsloeg hij dit weekeinde alsnog twee bewindslieden die in opspraak waren gekomen. Hun ontslag werd alom opgevat als een tactisch offer om zijn vertrouweling Woerth overeind te houden. Als tijdwinst, hooguit.

    • René Moerland