Klokkenluider Bos moet opnieuw terechtstaan

Ad Bos, de man die in 2001 bekendmaakte dat in de bouw voor miljoenen euro’s werd gefraudeerd, moet opnieuw zelf terechtstaan voor betrokkenheid bij omkoping.

De Hoge Raad in Den Haag heeft vanmiddag bepaald dat het gerechtshof in Amsterdam de zaak tegen hem in hoger beroep over moet doen. Een eerder vonnis van het Haagse gerechtshof is door de Hoge Raad vernietigd. Het Amsterdamse hof moet overwegingen van de Hoge Raad bij de behandeling van de zaak in acht nemen.

Bos werd in 2001 als klokkenluider bekend toen hij met een schaduwboekhouding van bouwbedrijf Koop Tjuchem, toen zijn werkgever, naar de pers stapte. Daaruit bleek dat bouwers al jaren prijsafspraken maakten en ambtenaren omkochten. Bos had het Openbaar Ministerie (OM) de stukken eerst aangeboden, maar dat zette toen geen vervolging in.

Bos werd daarop zelf vervolgd voor betrokkenheid bij poging tot omkoping; hij had een topambtenaar van Rijkswaterstaat gefêteerd. Daarvoor veroordeelde de rechtbank in Rotterdam hem in 2005. Maar Bos kreeg geen straf omdat hij zich „vrijwillig verdienstelijk had gemaakt voor de samenleving” door de bouwfraude openbaar te maken. Het OM ging tegen die uitspraak in beroep.

In hoger beroep oordeelde het Haagse hooggerechtshof in 2008 dat het OM „misbruik had gemaakt van de kwetsbare positie” van Bos door hem lang aan het lijntje te houden en de indruk te wekken dat hij zelf niet vervolgd zou worden. Ook had hij eerder gewezen moeten worden op zijn recht om als verdachte te mogen zwijgen in een strafproces. Het OM werd niet-ontvankelijk verklaard en Bos ging vrijuit.

De Hoge Raad oordeelt nu dat justitie Bos niet eerder op zijn zwijgrecht had hoeven wijzen omdat hij eerder geen verdachte wás. Ook is in de communicatie tussen het Openbaar Ministerie en Bos „onvoldoende grond” te vinden voor de veronderstelling dat Bos zelf niet vervolgd zou worden.

Bos, die door de publiciteit zijn baan kwijtraakte, heeft vorig jaar een schadevergoeding gekregen van de Nederlandse Staat. Binnenlandse Zaken zegt dat die „losstaat” van rechterlijke uitspraken.

Lees het arrest van de Hoge Raad via nrc.nl/binnenland