Jan Blokker, erudiet en altijd even strijdvaardig

Journalist Jan Blokker, die gisteren op 83-jarige leeftijd in Amsterdam is overleden, bleef altijd zijn compromisloze zelf, schrijft H.J.A. Hofland over zijn vriend en geestverwant.

Jan BLOKKER,columnist. foto VINCENT MENTZEL/NRCH==F/C==Rotterdam,23 augustus 2006
Jan BLOKKER,columnist. foto VINCENT MENTZEL/NRCH==F/C==Rotterdam,23 augustus 2006 ©Vincent Mentzel 2006

Jan Blokker, Harry Mulisch en ik zijn tijdgenoten. Dat gaat nooit voorbij. We hebben de oorlog meegemaakt, de restauratie gezien, in Amsterdam de jaren vijftig en zestig beleefd. Altijd hebben we schrijvend ons brood verdiend, Harry met zijn boeken en Jan en ik als journalist. Op zeker ogenblik, waarschijnlijk ook al een jaar of dertig geleden (ik hou het niet bij) ontdekte Vrij Nederland dat we tot dezelfde generatie horen. Dat werd een interview met een vrolijk diner. We spraken af dat we het iedere vijf jaar zouden herhalen. Zo is het gebeurd. Op al die bijeenkomsten werd onze generatie weer geïnstitutionaliseerd. Nu kan het niet meer.

Jan en ik hebben elkaar leren kennen op de redactie van het Algemeen Handelsblad, tegen het einde van de jaren vijftig. Hij kwam van Het Parool, werd bij het Handelsblad filmredacteur en begon cursiefjes te schrijven. We waren collega’s, meer niet. Toen brak bij de dagbladen als gevolg van de invoering van de televisiereclame de eerste crisis aan. De directie wilde een vorm van economische samenwerking met De Telegraaf. Als dat gebeurt ga ik weg, zei Jan. De toenadering leek te vorderen, maar de directie verzekerde dat de redactionele onafhankelijkheid onder alle omstandigheden bewaard zou blijven. Jan geloofde er niets van, diende zijn ontslag in. De directeur, E.G. Stijkel, smeekte hem te blijven, hoe dan ook. Beloofde hem een adjunct-hoofdredacteurschap. Jan liet zich niet vermurwen en vertrok. Respect.

In 1971 heb ik in Parijs Marcel Ophüls film Le chagrin et la pitié gezien, de meer dan vier uur durende documentaire over Vichy-Frankrijk tijdens de bezetting. Zoiets moeten we in Nederland ook doen, dacht ik. Jan was intussen directeur van de VPRO-televisie geworden. Ik ging naar hem toe, Grevelingenstraat 33, en deed hem het voorstel. Dat is goed, zei hij, maar ik stel je één voorwaarde: je moet Hans Keller en Hans Verhagen erbij nemen. Natuurlijk. Aangenomen. En, vroeg hij, hoeveel moet je ervoor hebben. Tienduizend gulden. Goed, zei hij zonder aarzelen. Twee jaar later werd de film uitgezonden. Herinneringen aan Nederland, Vastberaden maar soepel en met mate. Vier uur en een kwartier. Hij heeft ons door dik en dun gesteund.

Hij ging columns voor de Volkskrant schrijven. Heel anders, maar even wars van compromissen en direct als die van Piet Grijs in Vrij Nederland. Werd bij de Volkskrant adjunct-hoofdredacteur, kreeg daar ruzie en kwam bij nrc.next. Schreef in de nieuwe krant zijn columns, op dezelfde manier als hij het zijn hele leven al gedaan had, even scherp, inventief, zonder de geringste omhaal. Meestal was ik het met hem eens, we waren behalve generatiegenoten ook geestverwanten. En soms dacht ik: ja Jan, dat zou ik anders geschreven hebben. Maar dat was zijn zaak. Even goeie vrienden.

Hij werd ziek. Er was een bijeenkomst in het Verzetsmuseum waarvoor we met ons drieën waren uitgenodigd, maar hij lag in bed. Overigens bleven de columns verschijnen alsof er niets aan de hand was. Even nauwkeurig geformuleerd, even strijdvaardig. Dat was, denk ik nu, zijn alles overwegende eigenschap. Blijf jezelf, geef geen krimp. Jan Blokker, een erudiet, energiek, nauwkeurig en vooral een compromisloos mens.

Necrologie, reacties: pagina 3

Nestor van nrc.next: pagina 7