Vogelpoep van 't stokje peuteren hoeft niet meer

Het nieuwe systeem had de grote brand bij Eindhoven niet kunnen voorkomen.

Maar het kan de brandweer wel helpen bij het nemen van operationele beslissingen.

Beelden van de brand op de Stabrechtse heide bij Eindhoven dit weekend. Foto's WFA, fbf Zeer grote brand op Strabrechtse heide Heeze - Sinds vrijdagmiddag 16.00 uur woedt er een grote brand op de Strabrechtse heide bij Heeze. Al meer dan 150 hectare bos is in en heide is in vlammen opgegaan. Foto: 112brabantnieuwsDe brand wordt bestreden met ruim twintig brandweer voertuigen en zo'n 200 manschappen. De A67 bij tussen Geldrop en Asten is al sinds 16.00 uur vanmiddag afgesloten. Het vuur woedt aan beide zijden van de snelweg en de dikke rook maakt de weg onbegaanbaar. Het vuur is nog niet onder controle. Inmiddels heeft de veiligheidsregio crashtenders ingezet die mede het vuur moeten bedwingen. Ook krijgt de brandweer van de regio Brabant assistentie van de brandweer Limburg. In Lierop en Heeze moesten enkele bewoners uit voorzorg hun huis verlaten. Inmiddels kunnen zij weer terug nadat de brandweer het veilig genoeg vond. De bluswerkzaamheden zullen vermoedelijk nog de hele nacht duren. Hoe het vuur ontstaan is, is nog niet bekend. ------------------------------------------------ Niet voor publicatie Bronvermelding verlicht: fbf.nl en fotograaf Teksten bij foto copyright BlikopNieuws.nl Let op! Gevolgen bij plaatsing van FBF foto's en teksten zijn op eigen aansprakelijkheid. De Bruinlaan 26 1427 AH Amstelhoek Mail: fotografie@fbf.nl, info@blikopnieuws.nl Contact : Frank van den Berg 06-53339633 Erwin Hermanns: 0615042208. Bij gebruik hanteren wij NVF tarief
Beelden van de brand op de Stabrechtse heide bij Eindhoven dit weekend. Foto's WFA, fbf Zeer grote brand op Strabrechtse heide Heeze - Sinds vrijdagmiddag 16.00 uur woedt er een grote brand op de Strabrechtse heide bij Heeze. Al meer dan 150 hectare bos is in en heide is in vlammen opgegaan. Foto: 112brabantnieuwsDe brand wordt bestreden met ruim twintig brandweer voertuigen en zo'n 200 manschappen. De A67 bij tussen Geldrop en Asten is al sinds 16.00 uur vanmiddag afgesloten. Het vuur woedt aan beide zijden van de snelweg en de dikke rook maakt de weg onbegaanbaar. Het vuur is nog niet onder controle. Inmiddels heeft de veiligheidsregio crashtenders ingezet die mede het vuur moeten bedwingen. Ook krijgt de brandweer van de regio Brabant assistentie van de brandweer Limburg. In Lierop en Heeze moesten enkele bewoners uit voorzorg hun huis verlaten. Inmiddels kunnen zij weer terug nadat de brandweer het veilig genoeg vond. De bluswerkzaamheden zullen vermoedelijk nog de hele nacht duren. Hoe het vuur ontstaan is, is nog niet bekend. ------------------------------------------------ Niet voor publicatie Bronvermelding verlicht: fbf.nl en fotograaf Teksten bij foto copyright BlikopNieuws.nl Let op! Gevolgen bij plaatsing van FBF foto's en teksten zijn op eigen aansprakelijkheid. De Bruinlaan 26 1427 AH Amstelhoek Mail: fotografie@fbf.nl, info@blikopnieuws.nl Contact : Frank van den Berg 06-53339633 Erwin Hermanns: 0615042208. Bij gebruik hanteren wij NVF tarief FBF.NL Fotografie

Vroeger bepaalden brandweermannen de kans op een grote natuurbrand onder meer door stokjes te wegen. Hoe lichter het hout, des te droger. En hoe droger de stokjes, des te groter de kans op „onbeheersbare uitbreiding” van een brand.

Een medewerker van het bezoekerscentrum van Nationaal Park De Hoge Veluwe vertelt hoe dat tot in de jaren negentig nog ging. „Elke dag om één uur ’s middags haalden we die stokjes weg en legden ze op de weegschaal. Het gewicht moesten we faxen naar de brandweer. Maar soms zat er vogelpoep op en dan moesten we dat er eerst afpeuteren. En heel soms vergaten we om te wegen. Kregen we om kwart over één telefoon van de brandweer en dan wist ik het meteen al: shit, fax vergeten.”

Tegenwoordig staat in een voor het publiek afgesloten binnentuin van het bezoekerscentrum een hypermodern meetstationnetje. Met een regenmeter. Een sensor voor temperatuur en luchtvochtigheid. Zonnecellen die de kracht van de zon meten en de batterij opladen. Een luchtdrukmeter. En helemaal onderaan: toch nog een stokje. Een rond stokje red cedar hout. Wegen hoeft niet meer. Een magnetische sensor meet elke tien minuten de weerstand die het elektromagnetisch veld als gevolg van vocht ondervindt. Hoe meer weerstand, des te meer vocht in het stokje. En hoe meer vocht, des te hoger het stokgewicht, een internationale maat om het risico op uitbreiding van bosbranden te bepalen.

Op het dak van het bezoekerscentrum staat een windmeter. „Die moet in Nederland altijd op tien meter hoogte staan”, zegt brandweerman André Renkens, geestelijk vader van het nieuwe systeem. „Wind is ontzettend belangrijk. We rekenen de mate van wind altijd dubbel. Van wind hangt heel veel af. Het kan dagenlang droog en 35 graden warm zijn, maar als het windstil is, geven wij geen code rood. Als het na een regenbui windkracht zeven wordt, geven we wel code rood, dat wil zeggen: zeer groot gevaar.”

Een natuurbrand kan op vele manieren ontstaan. De brand kan zijn aangestoken en iemand kan een brandende peuk hebben weggegooid. Maar er kan ook glas hebben gelegen. Een katalysator van een geparkeerde auto kan gras in brand hebben gezet. Vonken van een passerende trein kunnen een brandhaard hebben veroorzaakt.

Verhinderen dat een bosbrand ontstaat kun je met dit systeem niet, zegt André Renkens, werkzaam bij de brandweer in Apeldoorn, om precies te zijn de veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland. „Wij bepalen niet het risico op een brand. Wij bepalen hoe groot het risico is op een onbeheersbare uitbreiding van een natuurbrand.” Renkens heeft twee functies. Zijn „koude functie” op kantoor is die van hoofd materieel en logistiek. Zijn „warme functie” bij een brand is hoofdofficier van dienst (HOVD). Hij is juist terug van de bluswerkzaamheden op de Stabrechtse Heide bij Eindhoven.

Nee, het meetsysteem van Renkens had misschien niet kunnen verhinderen dat op de Stabrechtse Heide ruim driehonderd voetbalvelden hei en bos verloren zijn gegaan. Maar feit is wel dat Zuidoost-Brabant net als veel andere delen van het land nog niet is aangesloten op het meetsysteem. In totaal telt Nederland nog slechts vijftien meetstations. Terwijl dat meetsysteem, nu anderhalf jaar in gebruik, wel erg is handig bij het nemen van operationele beslissingen in geval van een natuurbrand. Ook voor het grote publiek trouwens, want op een website staat, op basis van het meetnet, aangegeven waar welk gevaar voor natuurbranden dreigt.

Op de Veluwe staan vier meetstations. Behalve in het Nationaal Park staan die op terreinen van Defensie. Elke tien minuten zenden de stations gegevens door die op de laptop onmiddellijk af te lezen zijn. De metingen van de blokjes door de sensor gaan altijd door, dus je bent minder afhankelijk van mensen, je hoeft minder vaak onderhoud te plegen en ook hoef je maar één keer te ijken. „Vroeger moest je er vaak heen om te kalibreren, bijvoorbeeld omdat er een vogel op had gepoept of omdat er gras tegenaan was gegroeid”, zegt André Renkens.

Alle metingen worden samengevat in een M8 index van nul tot honderd die is gekoppeld aan maatregelen. Is de index hoger dan 35, dan is er sprake van klein gevaar en wordt ingezet op „normaal uitrukken”. Komt de index boven de 55, dan is er groot gevaar en dat betekent code oranje. Dan staan er vier brandweerauto’s klaar en geldt als advies aan gemeenten een stookverbod voor tuinafval, alsmede een verbod op roken, barbecuen en andere vormen van open vuur. Komt de index boven de 75 uit, dan is sprake van zeer groot gevaar. Komt de index boven de 90, dan wordt ook het leger gevraagd paraat te staan met de Chinook helikopter voor een fire bucket operation waarbij die tot tienduizend liter water kan meedragen. „Moet-ie wel blijven vliegen, want als zo’n helikopter stil gaat hangen met die zak water, dan stort-ie neer.” Bij zeer groot gevaar hoort ook het zogenoemde kazerneren van de vrijwillige brandweer; die kan dan in anderhalve minuut uitrukken.

Op de terugweg naar Apeldoorn, in de terreinwagen, vertelt Renkens opnieuw over de gevaren van natuurbranden. „Tegen mijn vrouw zeg ik altijd: als je in het bos loopt en je ruikt een brandlucht, hup meteen het bos uit. En met de wind mee.” Want de brandweer kan het niet vaak genoeg herhalen: wind is belangrijk, vooral in een dichtbevolkt gebied als Nederland. André Renkens: „Je hoeft op de Veluwe nooit verder te kijken dan zowat twee kilometer om bebouwing tegen te komen.” En vergeet de campings niet: „Een camping is hier nooit verder dan vijf kilometer weg.” En stel nu eens dat een brand zich met zevenhonderd meter per uur uitbreidt. André Renkens: „Dan moet de brandweer bij aankomst meteen besluiten of een camping wordt ontruimd. Dat mag geen uren duren.”

Kijk voor een actuele stand van het brandgevaar op www.natuurbrandgevaar.nl