Van welk mooi dier wordt Karzai's hoedje gemaakt?

„Regelmatig komt hij op tv, en altijd met datzelfde muisgrijze hoedje: Hamid Karzai, de Afghaanse president”, schrijft Mies Mikx uit Utrecht. „Het hoedje is gemaakt van een prachtig dier, met een glanzende, licht krullende, staalgrijze, korte vacht. Van welk dier is dit mooie hoedje toch gemaakt?”

Karzai’s zogenaamde caraculhoed is niet onomstreden. In april 2002 stapte de Indiase minister van Sociale Zaken Maneka Gandhi, die ook aan het hoofd staat van dierenrechtenorganisatie People for Animals, naar de BBC om te vertellen hoe zo’n hoedje wordt gemaakt. Het hoofddeksel bestaat uit het vel van een lammetje van het ruwharige caraculschaap. „Om caraculbont te verkrijgen wordt een zwangere ooi geslagen totdat een abortus volgt”, zei Gandhi. „Het op die manier te vroeg geboren lammetje heeft de eerste 24 uur van zijn leven een typische dichte krullende vacht. Vervolgens wordt de huid van het nog levende lammetje gestroopt en verwerkt tot de bewuste caraculhoed. Ook het moederschaap laat hierbij het leven.”

„Barbaars”, zeiden dierenrechtenorganisaties over deze praktijken. Desondanks verschijnt Karzaqi tot op de dag van vandaag steevast in het openbaar met zijn caraculhoed op. „In Afghanistan wordt nu eenmaal anders over dierenrechten gedacht dan in het Westen”, zegt Gillian Vogelsang. Zij is textiel- en kostuumhistoricus en directeur van het Textile Research Centre (TRC) in Leiden.

Ze bevestigt het verhaal van Gandhi. „Astrakan, zo noemen we het bont dat op deze manier wordt vervaardigd. De methode wordt in grote delen van Azië toegepast.” De caraculhoed wordt in het hele Midden-Oosten gedragen. Traditioneel is de drager rijk en van goede afkomst, „want zo’n hoedje is niet goedkoop”.

Karzai is zo gehecht aan zijn hoofddeksel, omdat hij met zijn kleding de diversiteit van Afghanistan wil uitdrukken. De caraculhoed is, anders dan de meeste Afghaanse hoofddeksels, niet gebonden aan een bepaalde bevolkingsgroep. Karzai combineert de hoed met een lang shirt en een wijde broek die populair zijn bij de Pathanen. Hier overheen draagt hij een gewaad dat veel wordt gezien bij de Tadzjieken en de Oezbeken.

Karzai’s eclectische kledingstijl heeft in het sterk verdeelde Afghanistan weinig navolging. „Vooral oudere Afghanen vinden dat je kleding van de verschillende stammen niet hoort te combineren”, zegt Vogelsang. „In hun ogen is de ‘Karzai-look’ ronduit belachelijk.”

Reinier kist