Polen kiest voor ratio

Aanhangers van een strikte scheiding tussen Kerk en Staat zullen met tevredenheid en opluchting hebben kennisgenomen van de overwinning die de liberaal Bronislaw Komorowski afgelopen zondag bij de presidentsverkiezingen in Polen heeft behaald.

De opzichtige steun die vertegenwoordigers van de Rooms-Katholieke Kerk de laatste weken aan Komorowski’s tegenstander, Jaroslaw Kaczynski, gaven, deed nogal denken aan het Nederland van pakweg een halve eeuw geleden. Toen pastoors hun volgelingen opriepen toch vooral op de KVP (Katholieke Volkspartij) te stemmen.

Maar Polen moet niet terug in de tijd, nu de modernisering het land zoveel vooruitgang heeft gebracht. Gelukkig heeft een meerderheid van de kiezers zich meer laten leiden door rationele overwegingen dan door sentimentele. Want het gevoel speelde wel een grote rol bij deze verkiezingen.

Kaczynski’s lot was tragisch, omdat zijn tweelingbroer Lech president was tot hij op 10 april van dit jaar bij een vliegtuigongeluk in Rusland om het leven kwam, evenals diens echtgenote en nog 94 inzittenden. Terwijl dat vliegtuig nota bene was opgestegen om de president te vervoeren naar een herdenking van ‘Katyn’, het drama waarbij in de Tweede Wereldoorlog tienduizenden Poolse krijgsgevangenen door Sovjet-Russen werden geëxecuteerd.

De golf van medelijden die Polen overspoelde, gaf Jaroslaw Kaczynski, die in 2006 en 2007 premier was terwijl zijn broer het presidentschap vervulde, een nieuw politiek leven.

Want eigenlijk waren de Polen wel uitgekeken op de gebroeders Kaczysnki.

Met zijn patriottisme speelde Jaroslaw handig op de nieuwe situatie in. Maar de meerderheid van de Poolse kiezers, hoe krap ook, heeft ingezien dat compassie in het stemhokje geen doorslaggevende overweging mag zijn. Al was de score die Kaczynski boekte veel beter dan lang voor mogelijk werd gehouden.

Het gevolg is dat Polen een nieuwe cohabitation naar Frans model bespaard is gebleven. Want de zittende regering van premier Donald Tusk, partijgenoot van voormalig parlementsvoorzitter Komorowski, werd bij de uitoefening van haar taken nogal eens gehinderd door de vorige president, die over een vetorecht beschikte en soms ook, bij Europese toppen in Brussel, de premier letterlijk in de weg zat.

De keuze voor Komorowski betekent steun voor het beleid van Tusk om naar betere betrekkingen met de voormalige overheersers Duitsland en Rusland te streven. De toekomst van Polen is belangrijker dan het verleden, hebben de kiezers zo aangegeven. Het is ook een keuze voor de Europese Unie, die door de gebroeders Kaczynski steeds met wantrouwen werd bejegend.

Hoe lang deze situatie van politieke stabiliteit in Polen zal duren, is nog maar de vraag. Volgend jaar zijn er parlementsverkiezingen, en intussen ontkomt ook Polen in deze crisistijd niet aan impopulaire maatregelen. Oppositieleider Kaczynski zal niet verzuimen daarvan gebruik te maken.