Nederland zwijgt te vaak over eigen misdragingen

Willem Oosterbeek schrijft over het vergaan van een koopvaardijschip voor de kust van Nias, nabij Sumatra, op 19 januari 1942 (Achterpagina, 1 juni). Aan boord waren bijna vijfhonderd door de Nederlands-Indische overheid geïnterneerde Duitsers. Jammer dat ook in dit artikel de ware toedracht wordt verzwegen. Nederland(ers) verzwijgen helaas maar al te vaak hun eigen misdragingen.

Ik ben een kind van een van de vele gevangenen die met dit schip mee de diepte in zijn gegaan. Mijn Oostenrijkse vader ging in 1920 via Duitsland en Nederland naar Indië. In 1933 kon hij in Djokdjakarta een juwelierszaak overnemen en trouwde hij mijn moeder, een in Indië geboren Nederlandse. Door de Anschluss werd mijn vader echter automatisch Duitser. Hij schreef zijn zusters in Wenen nog dat hij blij was weg te zijn uit het rumoer van Europa, niet wetende wat hem boven het hoofd hing. Op 10 mei 1940 werd namelijk het bevel gegeven om alle Duitsers in Indië gevangen te nemen. Ook mijn vader, hoewel tegen Hitler, werd door de Nederlandse politie opgepakt en op verschillende plaatsen op Java geïnterneerd, onder niet al te beste omstandigheden.

Bij de dreiging van de Japanse inval wilde het Nederlands gezag van de gevangenen af. Koopvaardijschepen werden belast met het wegvoeren van deze gevangenen naar Brits-Indië. Op het laatste schip, de ?Van Imhoff?, dat onder gezag van kapitein H.J. Hoeksema voer, zat mijn vader. Het schip is door de Japanners getorpedeerd en zonk langzaam. Hoeksema deed zijn plicht als kapitein niet: met zijn bemanning ging hij als eerste in de reddingssloepen, de gevangenen in hun afgesloten kooien achterlatend. Losgebroken Duitsers die ook mee wilden, werden van de sloepen weggeslagen. Lou de Jong noemde dit een zwarte bladzijde uit de Nederlandse geschiedenis: Hoeksema werd namelijk niet berecht door Nederland.

Dit is slechts één verhaal van vele, over een welwillend medemens aan wie geen recht is gedaan door Nederland. Ik heb dit deel van de oorlog en een Bersiap-internering aan den lijve gevoeld. NRC Handelsblad heeft bij mij, en naar ik aanneem bij meer lotgenoten, heel wat losgemaakt met dit slappe aftreksel.

M.A. Mayer

Wassenaar