Nout Wellink heeft (nog) niet alle gezag verloren

De commissie-Scheltema velde een hard oordeel over De Nederlandsche Bank.

De Tweede Kamer voerde gisteren de druk verder op.

Gedupeerde spaarders van de DSB Bank demonstreerden gisteren in Den Haag, naar aanleiding van het rapport-Scheltema. Foto WFA WFA19T:DEMONSTRATIE GEDUPEERDE DSB BANK SPAARDERS :DEN HAAG;01JUL2010-Gedupeerde spaarders van DSB Bank demonstreren op het Plein in Den Haag, naar aanleiding van het deze week verschenen rapport van de commissie Scheltema. De twee grote poppen zijn Nout Wellink (DNB) en oud minister Gerrit Zalm (voormalig DSB).WFA/bm/str.Bart Maat
Gedupeerde spaarders van de DSB Bank demonstreerden gisteren in Den Haag, naar aanleiding van het rapport-Scheltema. Foto WFA WFA19T:DEMONSTRATIE GEDUPEERDE DSB BANK SPAARDERS :DEN HAAG;01JUL2010-Gedupeerde spaarders van DSB Bank demonstreren op het Plein in Den Haag, naar aanleiding van het deze week verschenen rapport van de commissie Scheltema. De twee grote poppen zijn Nout Wellink (DNB) en oud minister Gerrit Zalm (voormalig DSB).WFA/bm/str.Bart Maat WFA BART MAAT

Het moet op dit moment wel erg ongezellig zijn aan het Frederiksplein, op het hoofdkwartier van De Nederlandsche Bank. De crisissfeer is terug op de financiële markten: de Grieken zijn niet meer welkom, de markt is alleen nog tegen woekerprijzen bereid hun kapitaal te verstrekken. De Spanjaarden lenen inmiddels tegen een 80 procent hoger tarief dan de Duitsers. Wereldwijd vrezen beleggers dat Europa de wereldeconomie in een tweede recessie sleurt en ondertussen verzwakt de euro gestaag.

Maar president Nout Wellink is het niet gegeven om zich volledig op de precaire situatie in het financiële stelsel te storten. Het falende toezicht van De Nederlandsche Bank op de inmiddels gesneefde cowboybank van Dirk Scheringa eist ook aandacht op. Veel aandacht. Een zware commissie onder leiding van jurist Michiel Scheltema velde deze week een vernietigend oordeel over de handelwijze van de DSB, maar ook over het toezicht erop door de centrale bank.

De politiek voerde de druk gistermiddag verder op. Na de erkenning van Wellink eerder deze week dat De Nederlandsche Bank (DNB) fouten heeft gemaakt in haar toezicht, eist de VVD nu ook een mea culpa voor andere debacles. Waarom ook geen schuldbekentenis voor het toezicht op ABN Amro dat door drie buitenlandse partijen mocht worden opgedeeld en voor het toezicht op de inmiddels bankroete internetspaarbank Icesave? Er waren toch eerdere commissies geweest die daarover ongeveer hetzelfde vaststelden als Scheltema over DSB?

Jan Kees de Jager, de minister van Financiën (CDA), mocht de vraag beantwoorden, want de president van De Nederlandsche Bank hoeft zich niet in het parlement te verantwoorden. Hij zei dat je niet van de bankpresident kan eisen dat hij het overal mee eens is.

De Tweede Kamer gaat niet over benoeming of ontslag van de president van de centrale bank „maar we mogen er wel een mening over hebben”, zei Roland van Vliet, kersvers Kamerlid van de PVV. En dat zullen ze bij de banktoezichthouder zeker voelen. Naast een „plan van aanpak” die de bank binnen een maand moet schrijven om uit te leggen hoe de cultuur bij de bank te veranderen, mag DNB zich voorbereiden op extra visitatiecommissies, meer verantwoording vooraf en achteraf en „externe partijen” die in opdracht van de politiek in de keuken mee gaan kijken. Want het patroon van „veel weten en niet ingrijpen”, zoals een parlementariër het gisteren noemde, moet worden doorbroken. Daardoor zijn veel spaarders gedupeerd.

Wellink persoonlijk krijgt het daarbij ook te verduren. De PVV kwam met een motie waarin de beweging De Jager opriep alle invloed aan te wenden om de president tot opstappen te bewegen. Dat gaat andere partijen te ver, maar Jolande Sap (GroenLinks) vindt het wel „zeer chic” als de betrokkene zelf zijn verantwoordelijkheid zou nemen. Collega Ewout Irrgang van de SP meent eveneens dat Wellink „de eer aan zichzelf moet houden”.

Wellink zei deze week ter verdediging dat hij al jarenlang aan een cultuurverandering werkt en DNB wees op haar toezichtsvisie 2010-2014 dat eerder dit jaar verscheen. „Ik heb dat gelezen”, zei Ed Groot (PvdA), ook nieuwkomer in de Kamer. Maar Groot vond helemaal niets over cultuur in die toekomstvisie. „De aandacht van DNB hiervoor lijkt eerder iets van de laatste dagen of de laatste uren.” Waar baseert De Jager dan zijn vertrouwen op?

Minister De Jager antwoordde: „ Vertrouwen heb je maar in één smaak: vertrouwen moet je hebben totdat je het niet meer hebt.” Jolande Sap sprak van een „rare redenering” over de steun die De Jager aan Wellink geeft. „Als je je fouten maar erkent, hoef je kennelijk nooit verantwoording te nemen.”

Maar de politiek zelf treft ook blaam voor de ondergang van DSB, markeerde Ewoud Irrgang. In het verleden was het juist de Kamer, GroenLinks en SP uitgezonderd, die zich tegen strengere maatregelen keerde, zoals het uitbreiden van bevoegdheden van beurstoezichthouder AFM of het voorschrijven van maxima bij kredietverstrekking. Hij wist minister De Jager er zelfs toe aan te zetten zijn verontschuldigingen hiervoor aan te bieden.

Maar voor het aanzien van De Nederlandsche bank maakt dat weinig uit. Of zoals Sap samenvatte: Wellink heeft niet alle gezag verloren, maar in feite staat De Nederlandsche Bank onder curatele.