Wel resultaat, geen vorm en franje

Arjen Robben viert zijn doelpunt, waarmee hij Nederland op 1-0 heeft gezet. Foto AFP Netherlands' striker Arjen Robben celebrates after scoring the opening goal during the 2010 World Cup round of 16 football match Netherlands vs. Slovakia on June 28, 2010 at Moses Mabhida stadium in Durban. NO PUSH TO MOBILE / MOBILE USE SOLELY WITHIN EDITORIAL ARTICLE - AFP PHOTO / KARIM JAAFAR
Arjen Robben viert zijn doelpunt, waarmee hij Nederland op 1-0 heeft gezet. Foto AFP Netherlands' striker Arjen Robben celebrates after scoring the opening goal during the 2010 World Cup round of 16 football match Netherlands vs. Slovakia on June 28, 2010 at Moses Mabhida stadium in Durban. NO PUSH TO MOBILE / MOBILE USE SOLELY WITHIN EDITORIAL ARTICLE - AFP PHOTO / KARIM JAAFAR AFP

Nederland 2 Slowakije 1

Ruststand 1-0. 18. Robben 1-0, 84. Sneijder 2-0, 90+4. Vittek (pen) 2-1 Schds: Undiano Mallenco (Spa). Tsch: 61.962.

Als het Nederlands elftal vrijdag in de kwartfinales struikelt over de volgende tegenstander Brazilië, dan verdwijnt Oranje volgens velen roemloos van het WK. In het verleden ging een voortijdige uitschakeling nog wel eens gepaard met sprankelend voetbal. Tot op heden is daarvan in Zuid-Afrika geen sprake geweest. De ploeg van bondscoach Bert van Marwijk kon gisteren evenmin imponeren in de achtste finale tegen Slowakije.

Doelmatigheid kreeg na de groepsduels opnieuw de voorkeur boven schoonheid. Van Marwijk heeft bewust voor een zakelijke aanpak gekozen die dit keer meer rendement dient op te leveren dan in vele eindtoernooien in het verleden. Met als hoofddoel uiteraard de wereldtitel.

De bondscoach probeerde achteraf met veel geduld een positief beeld te schetsen van het spel in Durban. „Aantrekkelijk voetbal wordt vaak gespeeld daar waar de meeste fouten worden gemaakt”, gaf Van Marwijk aan. „We hebben inderdaad meer laten zien in de voorbereiding tegen Ghana en Hongarije, maar hier staan spelers onder hogere spanning en tegen betere tegenstanders. Wij lijden wel balverlies, echter bijna nooit in de opbouwfase. Het ging bij ons fout in de één na laatste pass voor het doel. We voeren de discussie over doelmatig, dan wel attractief voetbal al honderd jaar. Laten we nu eens blij zijn met dit resultaat. We blijven onszelf steeds maar tekort doen. Terwijl Nederland zich heeft geschaard bij de beste acht voetballanden van de wereld.”

De knop naar aantrekkelijker spel kan kennelijk niet meer om. Zorgelijk is bovendien dat te veel spelers onder hun niveau blijven. Ondanks de veelbelovende voortekenen in de aanloop naar het WK. En ondanks de vaak geroemde ervaring en loutering. Het was misschien symptomatisch dat juist verdedigers als Joris Mathijsen, John Heitinga en doelman Maarten Stekelenburg uitgroeiden tot de steunpilaren van Oranje. Arjen Robben onderscheidde zich met een paar wervelende solo’s, maar hij leverde de bal ook vaak in bij de tegenstander. De stervoetballer mist nog wedstrijdritme.

Spelmaker Wesley Sneijder laat in Zuid-Afrika zelden de vorm zien die hij afgelopen seizoen demonstreerde bij Inter. Al heeft dat wellicht ook met het concept van Oranje te maken. Zijn dieptepass waaruit Robben het eerste doelpunt maakte was op maat. En bij de tweede treffer kwam Sneijder op het juiste moment bij de rand van het strafschopgebied om het voorbereidende werk van Dirk Kuijt, die goed het overzicht hield, af te ronden. Mark van Bommel begon tegen de Slowaken met drie slechte passes, maar herstelde zich in de tweede helft. Rechtsback Gregory van der Wiel voetbalde voor zijn doen angstig en initiatiefloos. Er was daardoor weinig chemie tussen hem en Robben. Aan de andere kant moest Kuijt voor rust vaak lijdzaam toezien hoe hij vaak werd overgeslagen.

Symptomatisch is ook het missen van kansen. Ondanks het matige spel had Oranje tegen Slowakije mogelijkheden genoeg de score flink op te voeren. Van Persie en Sneijder konden voor rust het duel al min of meer beslissen. Robben en Mathijsen waren in de tweede helft ook dicht bij een doelpunt. Dit vraagt om een koele afmaker. Maar of Klaas-Jan Huntelaar daarvoor de aangewezen speler is, valt te betwijfelen. In elk geval moet het rendement omhoog.

Van Marwijk liet gisteren Robben een uur op rechts zijn acties maken. Dat blijkt voor de dribbelaar van Bayern de beste vleugel, vanaf die kant was hij in weinig speeltijd nu al bij twee doelpunten rechtstreeks betrokken. Toen Eljero Elia hem verving en Kuijt weer op rechts speelde, leek er wat meer logica in de aanvallen te komen. Voor de kwartfinale in Port Elizabeth zal Van Marwijk daarin een keuze moeten maken. De inbreng van de noeste werker Kuijt is echter te belangrijk om hem op te offeren. Over Robben zei de Slowaakse coach Vladimir Weiss: „Hij is geniaal. Toen ik zag dat Robben in de opstelling was opgenomen, wist ik dat het Nederlands elftal 50 procent sterker zou zijn. En ik heb gelijk gekregen.”

Maar bondscoach Van Marwijk relativeerde de inbreng van Robben. „Ik ben blij dat Arjen weer fit is. Ik vind hem echter nog niet helemaal de oude. Dat komt misschien doordat hij met een bepaalde angst speelde. Komt die hamstringblessure [van het duel met Hongarije op 5 juni] terug of niet terug? Nu is hij echt over die drempel heen. Daardoor hebben we meer mogelijkheden voorin met snelheid en creativiteit.”

Ondanks het goede spel van de centrale verdedigers wist de in Turkije voetballende Robert Vittek een paar keer gevaarlijk in het hart van de Nederlandse verdediging te penetreren. In de 94ste minuut kreeg de Slowaak nog een strafschop, nadat Stekelenburg zijn tegenstander licht had geraakt. Het is aannemelijk dat spitsen uit landen van de laatste acht straks minder kansen nodig hebben om te scoren. „Er was een fase in de wedstrijd dat de Slowaken gelijk konden maken en dan kun je nog verliezen”, gaf Van Marwijk toe. „Stekelenburg heeft ons er toen doorheen gesleept.”

De bondscoach kijkt uit naar het duel met Brazilië. „Het is een mooie uitdaging tegen dit team te spelen. Brazilië heeft een volwassen elftal. Over ons wordt wel eens gezegd dat we een bepaalde arrogantie uitstralen. De Brazilianen hebben iets onoverwinnelijks.”