Discussie over gebiedsverbod voor 'rotjongens'

Burgemeesters krijgen veel meer bevoegdheden om voetbalvandalen aan te pakken. De vrijheid van de burger wordt bedreigd, zeggen tegenstanders.

Neem een lastpost in Enschede, die al tijden met andere rotjongens zijn buren uitscheldt en lastigvalt. Met een gebiedsverbod kan hij uit zijn eigen straat worden geweerd. „Dat hij dan niet naar zijn eigen huis kan, is jammer voor hem. Dan slaapt hij maar bij het Leger des Heils”, zegt burgemeester Peter den Oudsten van Enschede.

Een langdurig gebiedsverbod voor lastpakken is een van de wapens die burgemeesters in handen krijgen met wat de ‘voetbalwet’ is gaan heten. De Eerste Kamer debatteert vandaag over de wet, die moet helpen in de strijd tegen de ernstige overlast van groepen op straat. De wet die vooral voetbalvandalisme en overlast in woonwijken moet beteugelen, is in april goedgekeurd door de Tweede Kamer.

Sinds in Groot-Brittannië het voetbalvandalisme is aangepakt met een batterij aan wettelijke maatregelen, klinkt in Nederland de roep om ook een ‘voetbalwet’ in te voeren. Bestuurders van gemeenten en sportclubs zijn dan ook blij dat die er nu bijna is. „Deze wet geeft mij extra instrumenten bij het handhaven van de openbare orde”, zegt Den Oudsten. Zijn stad telt enkele lastige jeugdgroepen en krijgt door het succes van FC Twente steeds vaker bezoek van fanatieke (buitenlandse) supporters.

De voetbalwet heeft echter zoveel discussie opgeroepen, dat die na de val van het kabinet zelfs even controversieel verklaard dreigde te worden. De Raad van State betoonde zich vorige maand zeer kritisch over de wet, die de burgerlijke vrijheden te veel zou aantasten. Het adviesorgaan krijgt bijval van onder meer GroenLinks en D66. „Dit is de zoveelste poging van de Tweede Kamer om het gedrag van de burger een bepaalde kant uit te duwen”, zegt senator Engels (D66) mede namens GroenLinks.

Burgemeesters kunnen nu al gebiedsverboden opleggen, maar volgens Den Oudsten kunnen die straks veel langer van kracht zijn: „Dat betekent bijvoorbeeld dat hangjongeren echt voor lange tijd verwijderd kunnen worden van een plein waar ze de bewoners pesten.” Dat is ook nodig, omdat vervelende jongeren klagende buurtbewoners nogal eens intimideren.

Een gebiedsverbod kan ook handig zijn om voetbalsupporters te weren uit het stadscentrum. „Het gezellige kampioensfeest van FC Twente heeft laten zien dat we in het algemeen niet veel last hebben van voetbalgeweld.” Maar bij de Europese wedstrijden komen er geregeld clubs met een fanatieke aanhang op bezoek: „Bij Olympique Marseille zag je dat Twente-supporters het stadscentrum wilde bezetten om te laten zien: dat is van ons. Met een verbod kun je die supporters weghouden.”

De echte hooligans kun je bovendien dwingen om zich op wedstrijddagen te melden op het politiebureau. Met deze uitgebreide meldingsplicht kun je ook de bazen van jeugdgroepen naar het bureau laten komen. „Door zo’n jongen zich drie, vier keer per dag te laten melden, maak je van leiders losers”, zegt Den Oudsten.

Tegenstanders betwijfelen of deze maatregelen echt werken. „De ervaring leert dat als je mensen verdrijft van de ene plek, ze gewoon ergens anders naar toe gaan”, zegt senator Böhler (GroenLinks) over het gebiedsverbod. Volgens Engels (D66) legt zo’n verbod in een gemeente alleen de supporters van de thuisclub aan banden: „Het helpt niet bij supporters die een uitwedstrijd van hun club bezoeken.”

GroenLinks en D66 hebben vooral principiële bezwaren tegen de wet. „Neem het geval van de jongen die een gebiedsverbod in zijn eigen straat krijgt. De rechter zou kunnen oordelen dat dit een inbreuk is op zijn burgerrechten”, zegt Böhler, die ook strafadvocaat is. „En mag iemand ook niet meer hangen voor zijn eigen huis? Of betekent een gebiedsverbod een soort huisarrest?”

Onder druk van de Tweede Kamer is in de wet ook opgenomen dat iedereen die bijvoorbeeld per sms of internet rellen voorbereidt al strafbaar is. „Die bepaling geldt nu alleen voor zeer zware vergrijpen als het voorbereiden van een terroristische aanslag. Dat dit straks ook voor rellen geldt, gaat veel te ver”, vindt Engels. Böhler noemt dit „zorgelijk”.

Burgemeesters kunnen ouders voortaan ook dwingen om hun kinderen die nog geen twaalf zijn ’s avonds binnen te houden. Den Oudsten verwacht de avondklok niet vaak te zullen instellen voor de groep die ‘twaalfminners’ is gaan heten. „De regeling voor twaalfminners vind ik het meest problematisch, die vind ik een enorme inbreuk op de autonomie en privacy van gezinnen.”

De Eerste Kamer neigt ernaar de wet goed te keuren. „Dan hebben we een ‘voetbalwet’ die veel overlast tegelijk wil oplossen”, zegt Böhler, „maar die niet het voetbalvandalisme bestrijdt.”

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

In het artikel Discussie over gebiedsverbod voor ‘rotjongens’ (29 juni, pagina 3) is de spreker weggevallen bij het citaat: „De regeling voor twaalfminners vind ik het meest problematisch, die vind ik een enorme inbreuk op de autonomie en privacy van gezinnen.” De woorden zijn van senator Engels (D66) en dus niet van burgermeester Den Oudsten van Enschede.