Waarom Kok uiteindelijk voor paars koos in 1994

Het artikel van Mark Kranenburg over de formatie in 1994 (NRC Handelsblad, 22 juni) noopt mij tot correcties. Dat ik als informateur in de eerste fase van de formatie ?slechts afzonderlijk met de fractieleiders Kok (PvdA), Bolkestein (VVD) en Van Mierlo (D66) sprak?, is onjuist. Er zijn zelfs foto?s waarop het drietal rond de tafel in de kamer van de voorzitter van de Eerste Kamer verenigd is. Zijn beschrijving van de tweede informatieronde in 1994 klopt niet met de feiten. Mijn conclusie na die tweede ronde was: centrum-links is op dit moment feitelijk niet reëel. Voor de andere meerderheidskabinetten lag de sleutel bij de VVD: centrum-rechts en ?paars?. Bij de keuze tussen deze twee was een patstelling ontstaan. Die kon worden doorbroken door een nieuw te benoemen informateur eerst een programma op hoofdlijnen te laten ontwerpen, met name voor een financieel en sociaal-economisch beleid. Dat programma moest aan de fractievoorzitters van PvdA, CDA, VVD en D66 worden voorgelegd en op basis daarvan kon een keuze voor het ene of andere meerderheidskabinet worden gemaakt. Die informateur zou een vooraanstaand persoon uit de kring van de VVD kunnen zijn, ?tenzij uit de adviezen van de fractievoorzitters (van PvdA, CDA, VVD en D66) anders blijkt?. De koningin volgde mijn advies wat betreft het programma op hoofdlijnen. Aangezien de adviezen van de fractievoorzitters niet in één richting wezen, benoemde de koningin, na het horen van haar vaste adviseurs, de minister van Financiën Kok tot informateur. Als fractievoorzitter van de PvdA was Kok de enige van de vier fractievoorzitters die op dat moment geen blokkade legde op welke coalitie dan ook, ook niet op een centrum-linkse. Hij stelde vervolgens een financieel en sociaal-economisch programma op hoofdlijnen op en koos op basis van de reacties uiteindelijk voor ?paars?.

H.D. Tjeenk Willink

Vicepresident van de Raad van State