Eneco en Delta varen wel bij uitspraak van het hof

Energiebedrijven hadden niet mogen worden verplicht hun netwerk af te splitsen, bepaalde het hof in Den Haag gisteren. Wat zijn de consequenties?

Taart bij energiebedrijven Eneco en Delta. Ze wonnen gisteren een belangrijke rechtszaak die ze, samen met Essent, hadden aangespannen tegen de overheid. Het gerechtshof in Den Haag bepaalde in hoger beroep dat de overheid de Nederlandse energiemaatschappijen Delta, Eneco, Nuon en Essent niet had mogen verplichten zich op te splitsen in een productiebedrijf en een netwerkbedrijf. Wat betekent dit voor de verschillende bedrijven?

Met name voor Eneco en Delta is de uitspraak van groot belang. Zij hadden zich nog niet opgesplitst, in tegenstelling tot Essent en Nuon. Die laatste twee werden na hun splitsing vorig jaar opgekocht door respectievelijk het Duitse RWE en het Zweedse Vattenfall.

Dat Eneco zijn netwerk mag houden, is erg gunstig voor het bedrijf. Het zou anders gehalveerd worden. Met het netwerkbedrijf is Eneco verzekerd van een stabiele kasstroom. Daarmee kan het zijn kwetsbare positie verstevigen. Want het bedrijf heeft amper eigen productievermogen, en dat is juist belangrijk om te kunnen overleven in de concurrerende elektriciteitsmarkt van tegenwoordig.

Het netwerkbedrijf geeft Eneco een sterkere financiële ruggegraat om zijn ambitieuze groeistrategie te verwezenlijken. Het bedrijf wil dat in 2012 eenvijfde van alle geleverde stroom uit duurzame bronnen als wind, zon, biomassa en waterkracht komt. In 2020 moet dat 70 procent zijn, en in 2030 100 procent. Als het voor die strategie geld moet lenen bij banken, zal dat nu makkelijker zijn, wetende dat het netwerkbedrijf voor een stabiele kasstroom zorgt, en dus voor een betrouwbare terugbetaling.

Illustratief is het onmiddellijk afblazen van de road show die Eneco had gepland. Het wilde langs banken om kapitaal op te halen. Dat was nodig, omdat het meer geld aan het netwerkbedrijf had moeten meegeven dan verwacht. Minister Maria van der Hoeven van Economische Zaken (CDA) bepaalde eerder dit jaar dat Eneco 375 miljoen euro extra moest stoppen in het af te splitsen netwerkbedrijf Stedin, om het financieel sterker te maken. Eneco sloot daarvoor een achtergestelde lening af, maar had daardoor zelf minder financiële ruimte.

Voor Delta komt het besluit van de rechter als een geschenk uit de hemel. Het bedrijf zag zijn winst vorig jaar inzakken, mede door een risicovol overnamebeleid van topman Peter Boerma. Dit jaar zou de positie van het bedrijf verder verzwakt worden doordat het twee van de drie meest winstgevende onderdelen – waterbedrijf Evides en het netwerkbedrijf – zou moeten afstoten (de andere winstmotor is het belang in de kerncentrale van Borssele). Boerma kondigde een ingrijpende reorganisatie aan. Gedwongen ontslagen kon hij niet uitsluiten. Waarop sommige aandeelhouders, waaronder Terneuzen en Goes, zich gingen afvragen of ze hun belang in Delta niet moesten verkopen om met het ontvangen geld de verwachte ontslaggolf op te vangen.

Alles wordt anders nu de afsplitsing van het netwerkbedrijf van de baan is. Wat er met waterbedrijf Evides gaat gebeuren is onduidelijk. Eerder deze week kwam Boerma met de aandeelhouders al overeen dat Evides niet dit jaar moet worden afgesplitst, maar ergens in de komende twee jaar, op een moment dat de solvabiliteit het toelaat. Of de aandeelhouders die overeenkomst nu toch weer willen herzien, en Evides toch dit jaar afgesplitst willen zien, nu ze weten dat het financieel gezonde netwerkbedrijf binnen boord blijft?

Doordat Delta zijn netwerkbedrijf toch mag houden, kan het misschien ook weer terugkeren naar de strategie die het eigenlijk had verlaten. Dat van een multi-utility bedrijf dat in elektriciteit doet, in water, afval, telecom. Hoe de aandeelhouders hiertegenover staan is niet duidelijk. Een bedrijf dat al deze diensten levert onderstreept wel het gevoel van onafhankelijkheid dat de Zeeuwen graag koesteren.

Of voor Delta de bouw van de kerncentrale nu makkelijker wordt? Ook met het netwerkbedrijf in eigen huis zal het de bouw niet helemaal zelf kunnen financieren. Een kerncentrale kost rond de 4 à 5 miljard euro. Delta zal dus hoogstwaarschijnlijk toch een zwaar beroep moeten doen op een kapitaalkrachtige buitenlandse partij. Of geeft de Staat een garantie van enkele miljarden af?

Daarbij is het nog maar de vraag of Eneco en Delta hun netwerkbedrijf ook voorgoed mogen houden. De overheid gaat in cassatie bij de Hoge Raad.

Voor Nuon en Essent zal weinig veranderen. Ze kunnen de splitsing niet terugdraaien. Wel kunnen ze claims indienen. Dat overwegen ze.

Intussen doen de netbedrijven die wel zijn afgesplitst het opvallend goed. Ze profileren zich met innovatieve projecten, op het gebied van elektrische auto’s en slimme netten. Bij Alliander, voorheen onderdeel van Nuon, steeg zowel het bedrijfsresultaat als het eigen vermogen flink.