Vertrouweling van Uribe die harde lijn niet schuwt

Colombia’s nieuwe leider wil hard optreden tegen linkse guerrillagroepen. Als minister van Defensie deed hij dat ook. Soms vielen daarbij burgerdoden.

Colombian President elect Juan Manuel Santos gestures as he delivers a speech in Bogota on June 20, 2010, after the presidential election run-off. Conservative former Defense Minister Juan Manuel Santos won Colombia's presidential run-off vote Sunday taking 69.2 percent of the poll with 53.9 percent of votes counted, the National Electoral Board said. Santos, who will succeed popular two-term President Alvaro Uribe, defeated Green Party rival Antanas Mockus, a former Bogota Mayor who drew 27.4 percent of the vote, the board added. AFP PHOTO/Juan BARRETO
Colombian President elect Juan Manuel Santos gestures as he delivers a speech in Bogota on June 20, 2010, after the presidential election run-off. Conservative former Defense Minister Juan Manuel Santos won Colombia's presidential run-off vote Sunday taking 69.2 percent of the poll with 53.9 percent of votes counted, the National Electoral Board said. Santos, who will succeed popular two-term President Alvaro Uribe, defeated Green Party rival Antanas Mockus, a former Bogota Mayor who drew 27.4 percent of the vote, the board added. AFP PHOTO/Juan BARRETO AFP

Tijdens de eerste ronde van de presidentsverkiezingen in Colombia op 30 mei haalde hij net niet de absolute meerderheid. Maar gisteren is Juan Manuel Santos (58) , oud-minister van Defensie, alsnog gekozen tot de nieuwe president, nu met een overgrote meerderheid van de stemmen.

Santos’ concurrent, de excentrieke wiskundeprofessor en voormalige burgermeester van Bogotá, Antanas Mockus, van de Groene Partij, kreeg slechts 28 procent van de stemmen, Santos 69 procent.

Juan Manuel Santos is een telg uit een invloedrijk, traditioneel geslacht dat zeer actief was – en is – in de Colombiaanse politiek. Zijn oudoom Eduardo Santos was president van 1938 tot 1942, zijn neef Francisco Santos is de huidige vicepresident van Colombia. Zijn familie was ook eigenaar van dagblad El Tiempo, de krant waar Santos in het verleden columns voor schreef.

Met de keuze voor Santos heeft Colombia gekozen voor veiligheid, nog steeds een van de belangrijkste thema’s in het land. Colombia is al sinds de jaren 60 verwikkeld in een strijd met linkse guerrillagroepen, waarvan de FARC de bekendste en grootste is. De oud-minister heeft beloofd het snoeiharde beleid tegen de guerrillero’s van zijn voorganger Álvaro Uribe voor te zetten. Santos geldt als rechterhand van Uribe, die nog altijd mateloos populair is, juist vanwege zijn strijd tegen de guerrillagroepen. Uribe, die in 2002 aan de macht kwam, mag zelf geen derde termijn regeren.

Santos maakte naam als minster van Defensie, de post die hij sinds 2006 bezette. Hij wordt gezien als het brein achter de geslaagde aanval op de FARC-top in 2008. Daarbij kwam Raul Reyes, een van de FARC-commandanten, om het leven. Maar het was ook een controversiële ingreep: de luchtaanval had plaats over de grens, in Ecuador. De actie leidde tot diplomatieke spanningen met Ecuador en Venezuela. In Ecuador heeft een rechter zelfs een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen Santos.

De aankomend president was ook nauw betrokken bij operatie Schaakmat. Daarbij werden een aantal prominente gijzelaars van de FARC, onder wie voormalig presidentskandidaat Ingrid Betancourt, op spectaculaire wijze bevrijd. Maar het was ook tijdens Santos’ tijd bij Defensie dat het schandaal van de zogenoemde falsos positivos losbrak: het leger heeft, sinds 2002, in zijn jacht op guerrillero’s ook onschuldige burgers vermoord, en daarbij circa 2.000 slachtoffers gemaakt.

Santos groeide grotendeels op in de Colombiaanse hoofdstad Bogotá. Hij studeerde journalistiek en economie, onder meer aan Harvard en de London School of Economics. De Mexicaanse intellectueel Carlos Fuentes behoort tot zijn vriendenkring. In 1999 publiceerde Santos een boek, in samenwerking met de voormalige Britse premier Tony Blair, met de titel De derde weg, een alternatief voor Colombia.

In 2000, toen Andres Pastrana president was, was Santos ook nog minister van Financiën. Tevens is hij een van de oprichters van de conservatie partij van U, de partij van Uribe.

Naar verwachting zal Santos de nauwe samenwerking met de Verenigde Staten op militair gebied en in de strijd tegen cocaïne voortzetten. In augustus zal Santos officieel Uribe opvolgen.