Gepapt en genathoud

Bij het Meldpunt Taal zijn in zes dagen ruim 1.300 reacties binnengekomen. Dat is natuurlijk leuk, zo’n vliegende start, maar belangrijker is de vraag of de reacties inhoudelijk interessant zijn.

Bij sommige mensen blijkt de naam meldpunt negatieve associaties op te roepen. Dat komt natuurlijk omdat je bij de meeste meldpunten momenteel ongewenst gedrag kunt aangeven: kindermishandeling bijvoorbeeld, of discriminatie, fraude en huiselijk geweld.

Zijn er bij het Meldpunt Taal vooral meldingen binnengekomen van zware of lichte taalmishandeling? Anders gezegd: beschouwen de meeste inzenders het als een Meldpunt Taalverloedering?

Gelukkig niet. Bij www.meldpunttaal.nl vul je een formulier in. Op dat formulier kun je kiezen uit een aantal rubrieken.

De keuzemogelijkheden zijn nu: nieuwe woorden, ouderwetse woorden, vreemde woorden, opvallende zinsconstructies, opvallende uitspraak, kindertaal, anders.

Aan die rubrieksindeling valt nog het nodige te verbeteren, maar de hele site is nog een bètaversie, een voorlopige versie dus. Ook zou je, als onderzoeker of nieuwsgierige bezoeker, de inzendingen graag per rubriek willen kunnen bekijken. Dat kan nu nog niet, maar gelukkig kun je wel alle reacties knippen en plakken, en als je ze in een databestand zet, kun je alsnog verfijnd zoeken.

Zo kom je bijvoorbeeld te weten dat de restcategorie (‘anders’) het vaakst is gekozen, namelijk 283 keer. Een voorbeeld uit deze categorie: „Het is opvallend dat je in de media steeds meer ‘ferme taal’ of ‘stoere taal’ leest of hoort. Als iemand een reactie krijgt, dan wordt er ‘fors uitgehaald’ naar die persoon. En als je vroeger voor de rechtbank moest verschijnen, dan heet dat nu: voor de rechter sleuren.”

De rubriek ‘nieuwe woorden’ staat met 266 reacties op de tweede plaats. Zoals te verwachten was, is er in deze rubriek veel aandacht voor de actualiteit. Een kleine greep: Balkenendemoe, Bavariameisje, mafifa (als samentrekking van maffia en FIFA), plus zoemtoeter, herrietoeter, treitertoeter en treitertrompet voor ‘vuvuzela’ (zelf ook een nieuwkomer).

In de enigszins overlappende rubrieken ‘opvallende zinsconstructies’ en ‘opvallende uitspraak’ – samen goed voor 352 reacties – lezen we dingen als „Uit een brochure voor computercartridges: hervulbare inkt.” En: „Verslaggever op de radio: zij hebben alleen ‘gepapt en genathoud’.”

In het formulier wordt de inzenders gevraagd op te geven wáár ze iets gesignaleerd hebben, de locatie dus. Hieruit blijkt niet alleen dat taal overal aanwezig is, maar ook dat er overal op taal wordt gelet. Andermaal een kleine greep: A44 (over de tekst op een verkeersbord); radio en televisie; basisschool te Nijmegen; bedrijfsrestaurant Ede; bij de buren op het terras; bij mijn ouders thuis; Bisschoppelijk College Roermond; condoleancebrief van mijn werkgever („Het is altijd moeilijk iemand te moeten verliezen”); de Peugeot-dealer te Bilthoven; deze website!; fitnesscentrum; in de bouw; het NOS Journaal; NRC hoofdredactioneel commentaar; in e-mail en sms; in de supermarkt; mijn huisarts; me slaapkamer; thuis op de bank; uit mijn eigen hoofd, enzovoorts.

Het leukst vond ik de vele dooddoeners en zogenoemde fopopdrachten (tegen een groentje in een bedrijf: „Ga jij het plintenladdertje even halen”). Bijna driehonderd mensen reageerden op het verzoek van enkele onderzoekers om aanvullingen te sturen.

Meer hierover aanstaande woensdag op www.nrc.nl/woordhoek.