Hiphop in plaats van hangen

M.A.D. Projects gebruikt hiphop om jongeren een uitlaatklep te bieden.

Dat is niet alleen om ze van de straat te houden, maar ook om talenten te lanceren.

Het voordeel van M.A.D. Projects is dat de deelnemers elkaar kunnen versterken in hun talent. Foto's Thijn van der Linden
Het voordeel van M.A.D. Projects is dat de deelnemers elkaar kunnen versterken in hun talent. Foto's Thijn van der Linden

Vijftien, zestien jaar zijn ze nog maar, de rappers in jongerencentrum en poppodium Dynamo in Eindhoven. Toch staan ze al behoorlijk zelfverzekerd op het podium. Alle gebaartjes en bewegingen kloppen: ze zwaaien met hun handen, trekken nonchalant hun wijde broek op, vragen de toeschouwers het scherm van hun telefoons te laten zien en wijzen naar hun ogen als ze rappen „vies dat ik kijk”. Sommige bewegingen zijn nog een beetje gemaakt en bestudeerd, maar het zijn dan ook straatjongens, geen professionals.

„Let op je ademhaling”, zegt rapper en jongerenwerker R-Kay tegen zijn pupillen.

„En rap dat woord ‘toekomst’ niet zo hard”, zegt zijn collega Fresku. „Niet schreeuwen.”

Het is woensdagavond, generale repetitie voor D-Days, een hiphopevenement dat zaterdag en zondag plaatsvindt in Dynamo. D-Days is de showcase van M.A.D. Projects, een jongerenproject dat de hiphopcultuur inzet om jongens en meiden van de straat te houden en een uitlaatklep te bieden. Ze kunnen er leren rappen, beats maken, graffiti spuiten en breakdancen. De grootste talenten laten zaterdag en zondag in Dynamo zien wat ze kunnen.

„Je had ze een paar maanden terug moeten zien”, zegt R-Kay als de generale repetitie is afgelopen en de jongens nog wat rondhangen en freestylen op het podium. „Toen waren ze nog lang niet zo zelfverzekerd als nu. De meesten stonden stil op het podium en staarden tijdens het rappen verlegen naar hun schoenen.”

M.A.D. Projects is niet het enige project dat hiphop inzet als middel om jongeren bezig te houden. Maar de opzet en de professionaliteit zijn een goed voorbeeld van modern jongerenwerk. Toen hij vijf jaar geleden begon, wilde Angelo Martinus echt iets blijvends opzetten. Ook om talent te lanceren.

„De meeste jongerenprojecten zijn tijdelijk”, zegt Martinus, de grote man achter M.A.D. Projects. „Tien lessen en dan staan ze weer op straat. Vaak ontbreekt de kennis om een gestructureerd, langlopend project op te zetten. In de hiphopscene is ontzettend veel creativiteit, maar ook luiheid en een gebrek een discipline.”

Vijf jaar later is het project uitgegroeid tot een opleidingstraject voor ‘urban’ talent, waar jongeren het hele jaar door terechtkunnen. Het project heeft vijf studio’s, verspreid over Eindhoven, waar cursussen en trainingen worden gegeven in rappen, beats maken, graffiti en breakdancen. Daaraan doen zo’n 600 jongeren mee. „We lopen rond op elk basketbalveldje en weten dus precies wat er speelt”, zegt Martinus.

De grootste talenten stromen door naar de masterclass in Dynamo. Daar leren ze hoe ze een professionele muziekcarrière kunnen opbouwen. Ze doen podiumervaring op, leren de zakelijke kant van de muziekindustrie en hoe ze zichzelf moeten promoten. „Het voordeel van M.A.D. Projects is dat er veel creatieve jongeren rondlopen die elkaar kunnen helpen”, zegt R-Kay. „Rappers werken samen met videoclipmakers, beatmakers, fotografen en websitebouwers. Zo helpen ze elkaar verder. Het is een club mensen die elkaar versterkt in hun talent.”

Mede danzij M.A.D. Projects ontwikkelt Eindhoven zich steeds meer tot een belangrijke hiphopstad in Nederland.

De kracht is dat de docenten grote namen uit de scene zelf zijn. De bekendste voorbeelden zijn Fresku, die de laatste tijd furore maakt met zijn hit Kutkop en een contract heeft getekend bij Nederlands bekendste hiphoplabel Top Notch. En de breakdancer Niek Traa die met zijn crew Rugged Solutions de hele wereld over reist om battles te doen, workshops te geven en te jureren bij wedstrijden.

„Deze jongens zijn ons visitekaartje”, zegt Martinus. „Andere projecten hebben geen docenten die je terugziet op MTV en TMF. Dat trekt weer nieuwe jongens, want iedereen wil les van Fresku. Je ziet het als ze binnenkomen, ze voelen zich gelijk onderdeel van de scene. Ze hangen de hele dag rond op een van onze locaties, zelfs als er geen lessen zijn.”

„Hiphop is een belangrijke uitlaatklep voor deze jongens”, zegt Traa. „Omdat ze met iets anders bezig zijn, hebben ze geen tijd om rond te hangen en joints te roken. Via hiphop koppelen we jongeren aan cultuur, sport, muziek en theater. Je kunt niet beginnen bij Bach, dat is veel te moeilijk. Je moet laagdrempelig beginnen. Via rap komen ze misschien bij jazz terecht. Via breakdance komen ze in aanraking met moderne dans en theater. Hiphop kan hun horizon verbreden.”

Een van die jongens is Shaun F. (16). Hij doet nog maar sinds januari mee aan M.A..D. Projects, maar treedt zaterdag wel voor 500 man op in Dynamo. Hij is al langer met hiphop bezig en had thuis een klein studiootje waar hij met andere jongens demo’s opnam. Maar sinds hij les krijgt van Fresku heeft hij veel geleerd: rijmschema’s, flow, woordspelingen, het vertellen van een verhaal.

„Fresku is een groot voorbeeld voor mij”, zegt Shaun. „Met het nummer Twijfel heeft hij in Nederland het taboe op kwetsbare teksten doorbroken. Hij heeft bewezen dat mensen ook naar teksten met inhoud willen luisteren. Zulke teksten wil ik ook maken.”

Shauns muziekcarrière lijkt echter in de kiem te worden gesmoord. Hij vertelt dat hij sinds twee maanden uit huis is geplaatst. Vanwege zijn slechte thuissituatie zat hij al drie jaar niet meer op school. Nu woont hij in een tijdelijke opvang in Vught, waar hij weer naar school gaat. „Ze willen dat ik stop met M.A.D. Projects”, vertelt hij. „Ik moet een keuze maken tussen mijn toekomst of de muziek. Maar de muziek is mijn toekomst.”

De grootste talenten van M.A.D. Projects staan dit weekeinde in Dynamo, Eindhoven. Kijk op www.dynamo-eindhoven.nl voor kaarten.