Stress in oorlog maakt dement

Oorlogsveteranen met post-traumatisch stresssyndroom (PTSS) lopen bijna twee keer zoveel risico om op latere leeftijd dement te worden als gezonde oorlogsveteranen. Dat schrijven onderzoekers van de University of California in San Francisco (VS) in het juninummer van de Archives of General Psychiatry.

PTSS is een angststoornis die ontstaat na hevige stress, bijvoorbeeld door geweld of misbruik. Veel oorlogsveteranen lijden aan PTSS. De aandoening is vaak chronisch en veroorzaakt tal van psychische en lichamelijke klachten. Het was al bekend dat PTSS invloed heeft op cognitieve functies zoals leren en geheugen, maar nog nooit eerder was de link met dementie op langere termijn en op zo’n grote schaal onderzocht.

Gedurende zeven jaar volgden de onderzoekers ruim 180.000 Amerikaanse oorlogsveteranen van 55 jaar en ouder die aan het begin van het onderzoek niet dement waren. Een op de drie was PTSS-patiënt. Na zeven jaar had 6,6 procent van de gezonde oorlogsveteranen dementie; in de PTSS-groep was dat 10,6 procent.

Dit betekent niet per se dat er een oorzakelijk verband is tussen PTSS en dementie; mogelijk is er een gemeenschappelijke oorzaak die mensen vatbaarder maakt voor beide aandoeningen. De onderzoekers vinden een oorzakelijk verband echter wel waarschijnlijk. Ze zoeken de link in de effecten van chronische stress op de hippocampus, het hersengebiedje dat heel belangrijk is voor het geheugen.

Eerder onderzoek had aangetoond dat de hippocampus verkleind is bij mensen die langdurig aan PTSS lijden. Ook is bekend dat PTSS invloed heeft op de werking van de hypothalamus, een hersengebiedje dat onder meer stressreacties en het immuunsysteem aanstuurt. PTSS-patiënten vertonen langdurig bepaalde ontstekingsreacties in de hersenen, waarvan bekend is dat ze de cognitieve vermogens aantasten. Voor het eerst is nu aangetoond dat dit scala aan effecten op de langere termijn geassocieerd is met een verhoogd risico op dementie.

PTSS is een groot maatschappelijk probleem, schrijven de onderzoekers, helemaal nu blijkt hoe ernstig de langetermijngevolgen zijn. Volgens hen lijdt 17 procent van de Irakveteranen aan PTSS. Een op de acht veteranen die hebben meegevochten tijdens de Tweede Wereldoorlog en in Korea voldeed na 45 jaar nog steeds aan de diagnose. De onderzoekers bepleiten meer aandacht voor opsporing en behandeling van PTSS.