Ook zaak-Holloway kan rol spelen in Peru

Chili maakt mogelijk een vormfout bij de uitzetting van moordverdachte Joran van der Sloot. Dat biedt perspectieven voor de verdediging.

** ALTERNATIVE CROP OF XRC101 ** Chile's investigative police detain Dutch citizen Joran van der Sloot, after being located in a neighborhood in Santiago, Thursday, June 3, 2010. Peruvian police had been seeking van der Sloot in connection with the May 30 killing of 21-year-old Peruvian woman Stephany Flores at a Lima hotel. Van der Sloot was previously arrested in the 2005 disappearance of U.S. teen Natalie Holloway, but later released by Dutch authorities. (AP Photo/Roberto Candia)
** ALTERNATIVE CROP OF XRC101 ** Chile's investigative police detain Dutch citizen Joran van der Sloot, after being located in a neighborhood in Santiago, Thursday, June 3, 2010. Peruvian police had been seeking van der Sloot in connection with the May 30 killing of 21-year-old Peruvian woman Stephany Flores at a Lima hotel. Van der Sloot was previously arrested in the 2005 disappearance of U.S. teen Natalie Holloway, but later released by Dutch authorities. (AP Photo/Roberto Candia) AP

Dat Chili de Nederlander Joran van der Sloot vandaag de grens naar Peru zou overzetten, is minder vanzelfsprekend dan het lijkt. Advocaat Geert-Jan Knoops, hoogleraar internationaal strafrecht aan de Universiteit Utrecht: „Peru en Chili hebben een uitleveringsverdrag. Het is op zichzelf niet vreemd dat een verdachte binnen een dag wordt uitgeleverd. Maar in dit geval lijkt het erop dat Joran het land is uitgezet op grond van het ontbreken van een verblijfstitel. Daarmee is het uitleveringsverdrag omzeild. Daar zou de verdediging mee verder kunnen. Normaal gesproken geschiedt uitlevering met instemming van de betrokkene. Als die instemming uitblijft, moet een uitleveringsrechter een oordeel vellen. Dat is niet gebeurd. Het uitzetten is des te merkwaardiger, omdat voor een verblijf in Chili voor de eerste negentig dagen geen visum verplicht is.”

Peru kent volgens Knoops geen doodstraf. Wel leggen Peruaanse rechters „statistisch meer” levenslang op dan Nederlandse rechters. Voor het overige is het rechtssysteem in Peru vergelijkbaar dat in met Nederland. Zo is er geen juryrechtspraak. Ook is er sprake van strafkorting bij straffen die niet levenslang zijn. Wel kunnen verdachten langer dan in Nederland in voorlopige hechtenis worden gehouden. Knoops: „Dat kan soms twee tot drie jaar duren.”

Van der Sloot werd wereldberoemd door zijn mogelijke betrokkenheid bij de nooit opgehelderde verdwijning van Natalee Holloway op Aruba. Knoops denkt niet dat deze zaak inhoudelijk met die in Peru kan worden verbonden. „Joran is daarvoor al twee keer opgepakt en weer vrijgelaten. Hij heeft wel verklaringen afgelegd, maar die worden niet ondersteund door forensisch bewijs. Hij is onschuldig tot het tegendeel is bewezen. De kans op seponeren is groot. Maar zelfs als de zaak niet officieel is geseponeerd, zoals nu nog het geval is, kan de Peruaanse aanklager daar weinig mee. De verklaringen in de zaak-Holloway kunnen niet dienen als bewijs in een rechtszaak in Peru.”

Wel zou Van der Sloot voor strafvermindering in aanmerking kunnen komen, aldus Knoops, indien hij in Peru verklaringen aflegt die de zaak-Holloway helpen ophelderen. „Peru kent geen plea bargaining om te schikken. Maar hij zou wel afspraken kunnen maken met de aanklager. Indien hij verklaringen over Aruba zou afleggen die vervolgens door forensisch bewijs worden ondersteund, zou hij wellicht strafvermindering kunnen krijgen. Bijvoorbeeld twintig jaar in plaats van levenslang.” Ook is voorstelbaar dat beide zaken worden samengevoegd. Vervolgens zouden „theoretisch” beide zaken in Nederland kunnen worden behandeld, ook al heeft Nederland geen uitleveringsverdrag met Peru. Ook zou Peru beide zaken kunnen voegen. Als het tot een voeging zou komen, dan acht Knoops berechting in Peru het waarschijnlijkst. „Een strafzaak in Nederland ligt niet voor de hand. Ook al omdat met name de Amerikanen geen goed woord over hebben voor hoe op de Nederlandse Antillen de zaak tot nu toe is behandeld. ”

Nederlanders in Peruaanse gevangenissen kunnen hun straf niet in Nederland uitzitten. Daarvoor ontbreekt een zogenoemd WOTS-verdrag. In Peru zitten nu 117 Nederlanders gevangen, in veelal slechte omstandigheden.