Sociaal mens versus verbeten sportvrouw

Begin dit jaar maakte tennisster Justine Henin haar rentree. De Waalse bereikte gisteren met wisselvallig spel de vierde ronde in Parijs. „Henin is kwetsbaar op haar tweede opslag.”

Journalisten hebben er een handje van om bij grandslamtoernooien persoonlijke vragen te stellen. Niet één op één, maar in een volle perszaal. Zo wilde iemand afgelopen weekend van Justine Henin weten hoeveel keer per dag zij van shirt wisselt, en hoeveel vuile was dat wel niet oplevert. Een ander merkte op dat de Waalse tennisster wel erg intens overkomt op de baan. Had zij dat als kind ook al?

De Justine Henin van twee jaar geleden zou waarschijnlijk haar wenkbrauwen hebben gefronst over zo veel ongepastheid, maar de Henin van nu gaat er eens goed voor zitten. Dat van die shirts was wel wat persoonlijk, maar ja, als hij het écht wilde weten: drie tot vier. En intens was zij als kleuter al, dat merkte ze toen zij laatst haar kinderfilmpjes bekeek. „Maar ik ben geen loner. Ik ben gewoon erg gefocust.”

De transformatie van schuw meisje naar openhartige jonge vrouw heeft alles te maken met haar besluit, in mei 2008, om het proftennis de rug toe te keren. In de anderhalf jaar die volgden had zij alles gedaan waar zij door haar tennisloopbaan nooit aan toe was gekomen: vakantie vieren, een hond aanschaffen, in een realityshow optreden en zich inzetten voor goede doelen. Ineens merkte zij dat zij ook bestaansrecht had zonder tennisracket.

Waar Henin vroeger weigerde met collega’s te trainen omdat zij bang was dat die haar zwakke plekken zouden ontdekken, maakt zij sinds haar rentree geregeld afspraakjes, vertelt de Belgische oud-prof Filip Dewulf, die tegenwoordig tennisverslaggever is. „In Parijs heb ik haar een keer met Dinara Safina en Samantha Stosur zien trainen. Verrassend. Justine voelt zich kennelijk zekerder van haar eigen kwaliteiten. Ze probeert negatieve zaken niet meer als aandrijffactor te gebruiken.”

Haar ongelukkige jeugd was lang een drijfveer voor de tennisster die morgen 28 wordt. Haar vele titels waren een eerbetoon aan haar jong overleden moeder. Ervan genieten had zij voor haar rentree – begin januari – nooit goed gekund. Sterker nog: het was misschien wel de voornaamste reden waarom zij zo abrupt afscheid nam. Kan de nieuwe Henin excelleren als zij niet meer voor anderen presteert, maar voor zichzelf? Of voert zij stiekem een innerlijke strijd: die tussen gelukkige vrouw en ongelukkige tennisster?

Tv-commentator Marcella Mesker betwijfelt of Henin haar zelfkennis mee kan nemen naar de baan. Volgens de voormalig top-dertigspeelster is Henin als tennisster nog even gespannen als voor haar rentree. „Ik zie haar zelden lachen tijdens wedstrijden. En dat bijna obsessieve kijken naar haar coach [Carlos Rodriguez] na ieder punt , is er alleen maar erger op geworden. Henin mag buiten de baan een aardiger mens zijn geworden, als tennisster kan zij nog altijd niet genieten; ze is haar eigen grootste vijand.”

Ook Dewulf, die Henin al sinds haar dertiende kent, denkt dat het moeilijk voor de Waalse is haar „oude ik” op de baan uit te vlakken. „Als je jarenlang wordt gedreven door negatieve factoren, dan worden het vaak routines. Justine is nog steeds extreem gefocust. ‘In mijn luchtbel’, noemt zij dat zelf. Een hardnekkig iets, waar zij aan zal moeten werken.” Anders dan collega Mesker denkt Dewulf dat Henin buiten de baan geen geluk heeft gevonden in de afgelopen anderhalf jaar. „Alleen tennis biedt haar houvast.”

Het grote publiek zal zich met dat soort processen niet bezighouden. Dat kijkt naar haar slagen, haar loopvermogen, haar vechtersmentaliteit. Hebben al deze facetten ook een transformatie ondergaan sinds haar rentree? Ten dele, zegt Mesker. „Haar enkelhandige backhand is nog even goed als voorheen, en ook haar loopvermogen en volleys zijn niet minder geworden. Maar aan haar service heeft zij flink gesleuteld – ten nadele. Henin is kwetsbaar op haar tweede opslag; ze slaat opvallend veel dubbele fouten.”

Aan haar service hebben Henin en coach Rodriguez het afgelopen half jaar hard gewerkt. Met als voornaamste doel: Wimbledon winnen. Een grastoernooi vraagt om serve-and-volley. Omdat dat speltype Henin van nature niet erg ligt, probeerde Rodriguez die drempel te verlagen. Hij laat haar de voeten bij elkaar plaatsen tijdens de opslag, zodat zij een kleine halve meter richting het net opschuift. Dewulf: „Ik vind het eerlijk gezegd een beetje overdreven. Het zijn detailverbeteringen, en de vraag is of je daar nou iets mee opschiet. Misschien werkt het zelfs averechts.”

Wimbledon winnen was dé reden voor Justine Henin om haar racket weer op te pakken. Ze had sinds haar afscheid zelden meer getennist en ook de gym was aan haar niet besteed. Maar toen zij vorige zomer zag hoe Roger Federer Roland Garros op zijn naam schreef – het enige grandslamtoernooi dat hij nog niet op zijn palmares had staan – besloot Henin nog een poging te wagen het grastoernooi te winnen. Juju mag dan tot de favorieten behoren in Parijs, ze zou de Coupe Suzanne Lenglen zo inruilen voor de Venus Rosewater Dish – de enige grandslamtrofee die zij nog niet in haar prijzenkast heeft staan.

Over de vraag hoe groot haar titelkansen in Londen zijn, verschillen de meningen. Wimbledon is al jarenlang het domein van de Williams-zusjes, die het toernooi de afgelopen tien jaar acht keer wonnen: Venus vijf en Serena drie. „Alles zal afhangen van haar gemoedstoestand”, denkt tennisverslaggever Dewulf. „Justine heeft op papier alle troeven in handen, maar zij is een emotioneel mens. Interessant wordt of zij die emoties op haar favoriete toernooi weet te bedwingen.”

Op Roland Garros liet de nummer 23 van de wereld slechts bij vlagen het tennis zien waarmee zij zeven grandslamtitels won. In de eerste ronde, tegen de Bulgaarse Svetlana Pironkova, haperde haar service regelmatig en kon zij haar concentratie niet altijd vasthouden. Haar zes jaar jongere opponent gaf goed partij, maar was niet opgewassen tegen de ervaring en klasse van de voormalig nummer één: 6-4 en 6-3.

In haar tweede partij, tegen de Tsjechische Klara Zakopalova, nam Henin meer initiatief. De omstandigheden waren niet ideaal – met regen en invallende duisternis – maar zij speelde naar eigen zeggen „goed genoeg” om de overwinning binnen te slepen. De echte test zou pas twee dagen later volgen, zo wist zij ook zelf, tegen drievoudig grandslamkampioene Maria Sjarapova.

Die partij – over twee dagen uitgesmeerd – had twee gezichten. Zaterdag had Henin aanvankelijk het betere van het spel, maar vocht Sjarapova zich in de tweede set knap terug. Een dag later was het de vechtlust van de Waalse die uiteindelijk de doorslag gaf: ondanks een groot aantal onnodige fouten en een zeer matige service, trok zij met een paar cruciale backhandreturns de wedstrijd naar zich toe: 6-2, 3-6 en 6-4. Mocht Henin vandaag de Australische Stosur bedwingen, dan schaart zij zich bij de laatste acht.

In Parijs blijkt ook weer hoe belangrijk de rol van trainer Carlos Rodriguez is. Met een handvol gebaren houdt hij zijn pupil in het gareel. Zo blijft hij stoïcijns op de bank zitten als zij een punt heeft gemaakt op een manier die hem niet bevalt. Spreidt hij zijn handen, als hij wil dat zij het hele terrein bestrijkt. Slaat hij met zijn vuist in zijn andere hand als ze agressiever moet spelen. En klapt hij – slechts bij hoge uitzondering – ter aanmoediging. Dat laatste deed Rodriguez gisteren één maal in haar partij tegen Sjarapova: toen zij in de derde game van de beslissende set vier breekpunten overleefde. De aanmoediging was geen overbodige luxe: Henin was tegen de Russische door het oog van de naald gekropen.