Israël Gaza Turkije woedend over actie Israël

Niet langer pesterijtjes maar een diplomatieke rel van formaat is losgebarsten tussen de oude bondgenoten Israël en Turkije door de aanval op het konvooi voor Gaza.

Palestijnse vlaggen en sjaals vinden gretig aftrek voor het consulaat van Israël in Istanbul. De banier met „Wij zijn allen Palestijnen” is favoriet bij de honderden demonstranten die hierheen kwamen om woede te uiten over de Israëlische aanval op een konvooi met activisten en hulpgoederen voor Gaza.

Verkoper Ufuk Akbal was er voor middernacht, toen er alleen geruchten waren dat Israël het konvooi tegenhield. Hij was er ook toen rond vijf uur Turkse tijd bekend werd dat commando’s het voorste schip onder Turkse vlag hadden geënterd en het vuur hadden geopend op activisten, onder wie veel Turken. Toen maakten de vreedzame demonstratie plaats voor rauwe woede.

„De hel brak los”, vertelt Akbal, die zijn verkopen even stil moest leggen. „Stenen vlogen door de lucht. Sommige jongens slaagden erin de lobby van het kantoorgebouw binnen te komen. De oproerpolitie heeft hard moeten ingrijpen.” Het opstootje voor het consulaat kon met traangas en waterkanonnen worden gesust, maar de diplomatieke rel tussen Israël en Turkije is maar net begonnen.

Turkije eiste vanochtend dat de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties in spoedzitting bijeenkomt. Het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken noemt het gebruikte geweld „onacceptabel” en eist uitleg van de Israëlische ambassadeur in Ankara. De operatie „kan onherstelbare gevolgen hebben voor onze bilaterale relaties”, liet het ministerie weten. Premier Erdogan brak zijn bezoek af aan Latijns Amerika. Hij was daar deze week onder meer om te beklinken dat Turkije en Brazilië erin waren geslaagd Israëls aartsvijand Iran te bewegen tot een nucleair akkoord.

De geruchten dat onder de gedode activisten negen Turken zijn, volgen op een rampjaar voor de betrekkingen tussen Turkije en Israël, die elkaar decennialang als partners zagen in een vijandige regio. Begin vorig jaar beende Erdogan woest weg uit een discussie met de Israëlische president Peres over de oorlog in Gaza. Een gezamenlijke militaire oefening werd geannuleerd. Er was Israëlische woede over een Turkse televisieserie waarin Israël de bad guy speelde. En de Turkse ambassadeur werd voor het oog van de camera gekleineerd door zijn Israëlische gastheer die hem expres liet plaats nemen op een laag bankje. Maar de wapenverkopen van Israël en Turkije gingen door. Het waren pesterijen over en weer, tot vanochtend.

„Dit consulaat moet sluiten, de banden met Israël moeten onmiddellijk worden afgebroken”, zegt Abdullah Kabaca, die demonstreert voor het Israëlische consulaat. Zijn oom reisde mee op een van de schepen. „Ik weet niet of hij nog leeft. Maar als hij dood is dan is hij nu in de hemel. Sterven voor deze zaak is onze plicht.”

De meeste demonstranten werden gestuurd door de Turkse hulporganisatie, IHH, die het konvooi mede organiseerde. Die hulporganisatie is verbonden aan de Moslimbroederschap, die volgens Israël samenwerkt met terroristische organisaties.

De demonstranten van vanochtend zijn vooral conservatieve moslims. „Het gaat er niet over of we moslims zijn of niet. Ik kwam hier niet als moslim maar als betrokken mens”, zegt Gulsen Sildiroglu. „Dit was een humanitair konvooi, maar het werd aangevallen alsof het Somalische piraten waren”, zegt de Nederlandssprekende Turk Ismail Hakki Kadi. „Niet alleen Turkije moet hierover zijn woede uiten, het is tijd dat de Europese Unie zich uitspreekt over deze kwestie. Het internationale recht is geschonden, dit gaat ons allemaal aan.”