Colombia kiest voor veiligheid van Uribes protegé

Met voortzetting van de strijd tegen de FARC lijkt Juan Manuel Santos de nieuwe president van Colombia te worden. Zijn rivaal Mockus kreeg minder stemmen dan verwacht.

Philip de Wit

Veiligheid is nog altijd het belangrijkste thema voor de Colombianen, zo laat de uitslag van de eerste ronde van de presidentsverkiezingen van gisteren zien. Juan Manuel Santos van de conservatieve Partido de la U (Partij van U) beloofde voortzetting van de harde aanpak van de linkse rebellenbeweging FARC. Hij won overtuigend van de overige vijf kandidaten.

Oud-minister van Defensie Santos droeg zijn overwinning op aan de vertrekkende, nog altijd zeer populaire president Álvaro Uribe. Uribe mag zich niet voor een derde termijn verkiesbaar stellen. „Dit is uw overwinning, president Uribe, en die van iedereen die uw belangwekkende erfenis wil behouden”, zei Santos gisteravond tegen zijn verzamelde aanhangers.

De uitslag was enigszins teleurstellend voor de Groene Partij van Antanas Mockus, die in de landelijke peilingen gelijk opging met Santos. Toch herhaalde Mockus met het oog op de tweede ronde van de verkiezingen tegenover zijn achterban de woorden uit de campagne van de Amerikaanse president Obama: „Yes, we can.” Maar de kans dat Mockus in staat zal zijn in een kleine drie weken de afstand tot Santos te overbruggen, wordt over het algemeen klein geschat.

Met een campagne die ging over onder meer corruptiebestrijding en het respecteren van de wet had de Groene Partij, die nu slechts vijf zetels in het parlement heeft, onverwacht veel aanhang had gekregen.

Vier maanden geleden hield nog niemand rekening met Mockus, zegt Jorge Orlando Melo, politiek analist van onderzoeksinstituut Rázon Pública in Bogotá. „En nu heeft hij bijna 22 procent van de stemmen gewonnen. Een hele prestatie.”

De opkomst van Mockus in de afgelopen tijd was te danken aan een spontane grass-rootscampagne, met gebruik van sociale media als Facebook en Twitter. Melo: „Maar het is niet genoeg gebleken. Het wordt lastig.” Een nadeel voor de Groene Partij is het gebrek aan een landelijk infrastructuur. Anders dan Santos’ Partij van U zijn de groenen in veel gemeenten niet vertegenwoordigd.

Santos, telg uit een invloedrijk ondernemersgeslacht, was als oud-minister van Defensie verantwoordelijk voor het toebrengen van enkele gevoelige nederlagen aan de FARC. In de afgelopen acht jaar onder Uribe is de veiligheid in Colombia fors verbeterd en is het aantal ontvoeringen teruggebracht. De guerrillagroeperingen zijn verder gemarginaliseerd.

„Ik heb op Santos gestemd omdat hij zijn mannetje staat als het gaat om het bestrijden van criminaliteit en guerrilla’s”, zo zei Luis Eduardo Daza, een gepensioneerd buschauffeur, gisteren bij een stemlokaal in een universiteit in het centrum van Bogotá. „Meneer Mockus is een eerlijk man, maar heeft geen ervaring in de landelijke politiek. We hebben nog steeds een harde hand nodig.”

Politiek analist Melo: „Santos wordt toch door veel mensen gezien als de juiste man om de FARC uiteindelijk op de knieën te krijgen. Met hem als president zal de nog altijd gespannen relatie met Venezuela er echter niet beter op worden. Santos heeft weinig op met Chávez (president van Venezuela, red.).”

Wat bij de tweede ronde tussen Santos en Mockus op 20 juni nog een rol kan gaan spelen, is mogelijke coalitievorming: voor welke partijen de vier overgebleven presidentskandidaten hun steun uitspreken. De als derde geëindigde German Vagas van Cambio Radical, een voormalig bondgenoot van Uribe, heeft al aangegeven Santos te steunen.

De verkiezingen werden omschreven als de meeste rustige in veertig jaar, ondanks enkele gewelddadige incidenten in de afgelopen dagen. Op zaterdag kwamen twee kinderen om het leven door een aanslag van de FARC met een granaat.

De guerrillastrijders zijn ook verantwoordelijk voor een recente aanval waarbij negen militairen omkwamen.