'We willen drie miljoen euro in kas hebben'

De Rijksakademie veilt werk geschonken door bekende kunstenaars, om werkruimte en stipendium van kunstenaars op de akademie te betalen.

De Rijksakademie veilt dinsdag 1 juni moderne kunst gemaakt door bij de opleiding betrokken kunstenaars. Alle werken zijn geschonken, onder meer door topkunstenaars als Marlene Dumas, Pistoletto en Antony Gormely. Sotheby’s schat de totale opbrengst op minimaal 700.000 euro en dat geld gaat in een materiaalfonds voor de deelnemers aan de ateliers.

Vertrekkend directeur Janwillem Schrofer was nauw betrokken bij de oprichting van het Rijksakademie Artists’ Endowment Fund. Jean-marc Bustamente en Matt Mullican kwamen in 2007 met het idee voor een veiling van schenkingen. Schrofer: „Ik aarzelde eerst, zo’n veiling moet het begin zijn van een blijvende actie van kunstenaars voor kunstenaars. Voortaan kunnen mensen die een paar jaar van de Rijksakademie af zijn, werk doneren. Met het geld kun je de productiekosten vergoeden van kunstenaars op de Rijksakademie.”

De Rijksakademie heeft ongeveer vijftig deelnemers die voor het tweejarige verblijf woonruimte en een werkplaats krijgen, plus een stipendium om van te leven. Ze krijgen advies van ervaren collega’s. „Een tastbaar onderdeel van de steun is het werkbudget voor materiaal”, zegt Schrofer. „We willen drie miljoen in kas hebben zodat we de vijftig kunstenaars ieder 2.000 euro per jaar kunnen geven.”

Zo veel geld zal de eerste veiling niet opbrengen, al heeft Sotheby’s een aantal werken vrij laag geschat. De gift van Michelangelo Pistoletto wordt in de papieren catalogus geschat op 8.000 euro, online is dat al snel verbeterd in 30.000. De aquarel Distrust (1993) uit Marlene Dumas’ privéverzameling zou wel het dubbele kunnen opbrengen van de 10.000 die de catalogus noemt. Ook omdat hij uit haar privécollectie komt, waaruit Dumas volgens Schrofer eigenlijk nooit iets afstaat. Het eerste doek waarop Michael Raedecker in 1993 borduursels gebruikte, lijkt meer waard dan 15.000 euro.

Schrofer vindt het belangrijk dat de verkoop van schenkingen na de veiling doorgaat. Daarom komt er eind dit jaar een online galerie. Alle opbrengsten worden volgens Schrofer op een „conservatieve manier” belegd bij de Triodos Bank. „Eenmaal per kwartaal komt de boekhouding op internet, heel transparant.”

Wie niets met de Rijksakademie te maken heeft, mag geen kunst schenken. Vriend of Trustee worden mag natuurlijk altijd. De winnaars van de Prix de Rome, die meestal een aantal maanden op de Rijksakademie aan hun presentatie werken, zijn wel welkom. Schrofer schat dat het in totaal om zo’n 800 kunstenaars gaat, waarvan al ruim 200 al iets hebben gedoneerd.

De oud-directeur vindt de nieuwe geldstroom belangrijk „omdat je op een driepoot beter zit dan op een tweepoot”. De vijftig ateliers en werkplaatsen kosten volgens hem simpel gezegd zo’n 4 miljoen euro per jaar. Ruim 3 miljoen daarvan komt van de staat. Een kleine één miljoen van sponsors en donateurs. De kunstenaars gaan via het nieuwe fonds 100.000 euro per jaar bijdragen. In geld is dat niet zo veel, maar volgens Schrofer blijven subsidies onzeker en sponsoring door bedrijven kent zijn ups en downs. Wat ook een rol speelde: „Kunstenaars vinden het een opluchting dat ze iets voor de Rijksakademie terug kunnen doen. En de kunstenaars in de ateliers vinden het fijn gesteund te worden door kunstenaars.”

Sotheby’s, dat gratis meewerkte en geen commissie berekent op de verkoopprijs, verwacht dat veel mensen op de benefietveiling afkomen. Van de tweehonderd kunstenaars die donaties deden, zijn er 118 geselecteerd door het veilinghuis. „Alle kunstwerken zijn in perfecte conditie en representatief voor de kunstenaars”, zegt hoofd eigentijdse kunst Bert-Jan van Egteren. „Het is een prachtig overzicht van wie er de afgelopen dertig jaar aan de Rijksakademie verbonden waren, onder wie zeer gerenommeerde namen. Er is al veel internationale belangstelling. We zijn bovendien blij dat er met al die dichte musea naast Art Amsterdam nog iets met hedendaagse kunst in de stad gebeurt.”

Expositie t/m maandag 31 mei, 10-17 uur, Sotheby’s, De Boelelaan 30, Amsterdam.

Veiling dinsdag 1 juni, catalogus op sothebys.com

Informatie over het trustfonds op www.rijksakademie.nl