Koken met kliekjes

Deze week: losse gedachten over duurzaamheid. ‘Raak niet in gesprek met je tegenstanders.’

Deze week is uw correspondent in Engeland en Wales om de Britse editie van zijn laatste boek te redden van de vergetelheid, en toen ik dit in mijn agenda zag aankomen, dacht ik: waarom niet een weekje de teugels laten vieren en een kliekjesdag inruimen? In mijn mapje ‘restjes’ zitten observaties die net niet zijn op te bakken tot een volwaardige maaltijd, maar die misschien toch de moeite waard zijn. U kunt ook deze week vrij nemen van uw correspondent, no hard feelings, al komt u er dan nooit achter welk advies de Duitse duurzaamheidsgoeroe Hermann Scheer heeft voor groene revolutionairen.

Wat is het toch wennen. Vroeger hoopte ik altijd dat de rest van de wereld meer zou worden als Nederland en ons beleid voor homo- en vrouwenrechten, euthanasie, prostitutie en soft drugs zou overnemen. Die sociale revolutie is door de beschaafde wereld grotendeels overgenomen en wat gebeurt er nu rondom de groene revolutie? Ik merk dat ik tegenwoordig denk: waren wij maar wat meer als Korea. Of: wat goed dat in Duitsland de media en de politiek niet zijn geworden zoals in Nederland.

Consumeren als levensdoel. Ben ik de enige die het calculerende hedonisme van tegenwoordig uiteindelijk als net zo verstikkend ervaart als de burgerlijkheid van de wederopbouw in de jaren 50, zoals beschreven in De Avonden?

Gaat dit wel over logica (1)? Een klimatoloog zei laatst tegen de BBC: ‘Jarenlang heb ik met klimaatontkenners geprobeerd te praten over de wetenschap. Sinds enige tijd denk ik dat ik het beter met ze kan hebben over hun relatie met hun vader.’ Ik proef dat ook vaak: mensen proberen een gezagsconflict uit te vechten met de duurzaamheidsbeweging. Zo van: ik heb mijn halve leven gevochten met mijn streng christelijke ouders om te mogen genieten en nu gaan die groene griezels me dat weer afnemen. Mooi niet, ik eet zoveel vlees ik kan!

Gaat dit wel over logica (2)? Toen Ruud Lubbers in een tv-programma een pleidooi hield voor elektrische auto’s stroomden op het web de honende reacties binnen: ‘Als die Lubbers echt zo’n vertrouwen heeft in de elektrische auto, waarom investeert hij er dan niet in?’ Omgekeerd wordt Al Gore afgeserveerd met het tegenovergestelde argument. Door zijn deelnemingen in clean tech-bedrijven zal hij financieel profiteren van de klimaatmaatregelen die hij bepleit. ‘Nou, die Gore kunnen we niet serieus nemen, want hij heeft een belang.’

Hoe houden de groene ridders het vol? Een deel van de verklaring is, vrees ik, dat ze vaak net zo onverdraagzaam en drammerig zijn als de anti-groenen en klimaatcomplotdenkers die nu even de toon zetten. Soort zoekt soort, en zoals anti-groenen hun zwaar bevochten hedonisme willen beschermen tegen wat zij zien als groene bedilzucht, zo lijken sommige groenen het milieuprobleem te gebruiken om hun post-calvinistische het-leven-is-een-examen-wereldbeeld uit te venten en op te leggen. Zo’n website voor duurzaam eten die dan goedgeweten.nl heet. Als uw correspondent zoiets ziet, krijgt hij bijna zin persoonlijk een diersoort uit te roeien en op te eten.

Hoe houd je het vol? Er zijn altijd voorstanders, tegenstanders en omstanders. Richt je niet op de voorstanders, want die heb je al. Richt je evenmin op je tegenstanders, want die graven zich alleen maar dieper in. Richt je op de omstanders.

Hoe boeken groene ridders succes? De Duitse politicus Hermann Scheer hielp Duitsland aan de zonne-energie. Gevraagd naar zijn succesformule in net zo’n Rijnlands overlegmodel als het onze zei hij: ‘Kom pas in actie als je inhoudelijk helemaal zeker van je zaak bent. En vertrouw dan op de kracht van je argumenten. Heel belangrijk: raak niet in gesprek met je tegenstanders. Want die houden je daarna in gesprek, liefst tot sint-juttemis.’

Levensmotto. Amory Lovins van het Rocky Mountains Institute rekent al dertig jaar voor hoe Amerika de olie kan afzweren, met winst. Hij woont in de koude bergen van Colorado in een huis vol bananenbomen en verbruikt minder energie dan hij opwekt – kwestie van ontwerp. Hoe houdt u het vol, mocht ik hem vragen toen hij laatst van de Postcodeloterij een zak met geld kreeg. Mensen luisteren niet naar u, hield ik hem voor. En als ze luisteren, begrijpen ze het niet. Als ze het wel begrijpen, doen ze niks. En als ze wel iets doen, verkloten ze het vaak.’

Lovins: ‘You have to be absolutely fearless.’ Dan een korte pauze: ‘And you have to be fun.’

Zie ook nrc.nl/weekblad voor de weblog van Joris Luyendijk