Keihard spel in Moskou

Ik was eigenlijk van plan om hier voorlopig niet veel aandacht te besteden aan de verkiezingsstrijd tussen Anatoli Karpov en Kirsan Iljoemzjinov, maar de afgelopen weken gebeurden er zulke vreemde dingen dat het tijd lijkt om een tussenstand op te maken.

In september wordt de nieuwe president van de FIDE gekozen en de strijd gaat tussen Karpov en de zittende president Iljoemzjinov. Karpov stelde zich in maart kandidaat en kreeg al gauw steun van een aantal West-Europese bonden. Dat zegt nog niet veel. Sinds 1982, toen Florencio Campomanes president werd, lijkt er in de FIDE een ijzeren wet te gelden: wie West-Europa achter zich heeft verliest.

De steun van de Russische schaakbond telt zwaarder en daarover wordt een harde strijd gevoerd. Voor de buitenwereld begon het spel op 21 april, toen Arkady Dvorkovitsj, voorzitter van de Raad van Toezicht van de Russische schaakbond, verklaarde dat de bond Iljoemzjinov steunde.

Karpov reageerde furieus. Dvorkovitsj had helemaal niet het recht om dat besluit te nemen, dat moest volgens de statuten in een democratische vergadering gebeuren. Karpov had daarbij de steun van een andere belangrijke bestuurder, Alexander Bach, voorzitter van de Russische schaakbond. Hij had ook de steun van een vroegere vijand: Garry Kasparov.

Die vergadering kwam er op 14 mei. Er kwamen zelfs twee vergaderingen. De meerderheid van de afgevaardigden ging naar de Centrale Schaakclub op de Gogol boulevard, waar ze na een ferme toespraak van Kasparov unaniem hun voorkeur voor Karpov uitspraken. Een minderheid ging naar het kantoor van Dvorkovitsj. Sommigen welbewust, maar er waren er ook die op een dwaalspoor waren gebracht door een telefoontje van Dvorkovitsj met de misleidende mededeling dat de vergadering verplaatst was.

Even leek Karpov dit gevecht gewonnen te hebben, maar Dvorkovitsj liet het er niet bij zitten. Hij liet de bankrekening van de bond blokkeren en kaapte de website. Vorige week donderdag voltooide hij zijn coup door een particuliere beveiligingsdienst op de Centrale Schaakclub af te sturen. Die mannen zetten de vaste bewakers en ook Alexander Bach op straat en ze verzegelden de kantoorruimte van de bond.

Bach belde de politie, maar toen de agenten ter plekke kwamen en de handtekening van Dvorkovitsj zagen, gingen ze weer weg. Het lag voor de hand dat ze hun vingers niet wilden branden, want Dvorkovitsj is in Rusland niet in de eerste plaats bekend als schaakbestuurder, maar als economisch adviseur van president Medvedev.

Had het Kremlin zich in de schaakstrijd gemengd? Misschien. Als bestuurder van Kalmukkië is Iljoemzjinov belangrijk voor Rusland. Kalmukkië heeft olie, gas en een haven aan de Kaspische Zee, en bovendien heeft Iljoemzjinov het met harde hand politiek rustig weten te houden, iets wat op de Kaukasus niet gewoon is.

Misschien is hij niet goed wijs, met zijn verhalen over contacten met buitenaardse wezens, maar hij lijkt de touwtjes in handen te hebben.

Terwijl de schaakbestuurders in Moskou over elkaar heen vielen, werd elders in Rusland, in Astrachan, vreedzaam het laatste Grand Prix toernooi van de FIDE gespeeld. Het werd gewonnen door Pavel Eljanov, maar Teimour Radjabov, die gedeeld tweede werd, won door zijn totaalscore in de serie toernooien de mooiste prijs: een plaats in de kandidatenmatches.

Peter Svidler - Boris Gelfand, Grand Prix Astrachan

1. e4 e5 2. Pf3 Pf6 3. Pc3 In het Russisch na 3. Pxe5 is Gelfand een expert. 3...Pc6 4. Lb5 Het Spaans vierpaardenspel, onschuldig maar weer eens wat anders. 4...Pd4 5. Lc4 d6 De principiële zet is 5...Lc5 en een recent voorbeeld is Sutovsky - Kramnik, Bakoe rapid 2010, waarin zwart na 6. Pxe5 De7 7. Pf3 d5 8. Lxd5 Lg4 aanval kreeg. 6. Pxd4 exd4 7. Pd5 Pd7 Dit had Gelfand ook in Carlsen - Gelfand, Amber blind 2010. Wit won die partij. 8. 0-0 g6 9. a3 Lg7 10. d3 0-0 11. La2 Pc5 12. Pf4 Kh8 Als voorbereiding op een later f7-f5, de zet die zijn ondergang zal worden. 13. Ld2 c6 14. Kh1 a5 15. f3 a4 16. Lb4 Pa6 17. Le1 Pc7 18. Lf2 Ld7 19. Dd2 Dg5 20. h4 Da5 21. Dc1 Er is niets mis met zwarts stelling, maar nu maakt hij een fout waarna hij meteen verloren staat. 21...f5 Op het eerste gezicht is dit een sterke, actieve zet, maar er is een tactische weerlegging.

22. Lxd4 Een pijnlijke verrassing. 22...Lxd4 Zwart verkiest een verschrikkelijk einde boven een eindeloze verschrikking. Met 22...Le8 kon hij de schade tot een pion beperken, maar veel kans op redding gaf dat niet. 23. Pxg6+ Kg7 Na 23...hxg6 volgt 24. Dh6 mat. 24. Pxf8 Kxf8 Of 24...Txf8 25. Dg5+ Kh8 26. De7 en wit wint. 25. Dh6+ Ke7 26. c3 Lf6 27. Tfe1 f4 Hij weet de stelling nog even dicht te houden. 28. d4

Wit gaat lijnen in het centrum openen, waarna zijn aanval snel beslist. 28...Pe6 29. e5 dxe5 30. Dxh7+ Kd8 31. Df7 Zwart gaf op.