Haarvaten ruimen bloedstolsels op door uitstoot via vaatwand

Kleine bloedvaten waarin bloedstolsels ontstaan kunnen die bloedpropjes door hun wand heen naar buiten afvoeren. Daar wordt het stolsel enzymatisch afgebroken. De bloedstroom die geblokkeerd was door het stolsel herstelt zich dan weer.

Het is een geheel nieuw mechanisme om verstopte bloedvaten te voorkomen, in muizenhersenen ontdekt door onderzoekers van Northwest University in Chicago (Nature, 27 mei).

Met moderne microscopische technieken zagen de onderzoekers in muizen die door genetische manipulatie groenoplichtende bloedvatwanden hadden, hoe roodfluorescerende bloedstolsels in een paar dagen tijd dóór de wand van het bloedvat werden afgevoerd. Alleen de kleinste bloedvaten – de haarvaten met een diameter van 0,005 tot 0,010 millimeter – beheersen het kunstje. Dreigende kleine hersenbeschadigingen, veroorzaakt door een geblokkeerde bloedstroom in de haarvaatjes, kunnen ermee worden voorkomen. Bij jonge dieren tenminste. Bij oude muizen gaat het allemaal een stuk minder. Daar verdwijnt nog niet de helft van de stolsels door dit nieuwe mechanisme van ‘wandtransport’.

Waarschijnlijk werkt het mechanisme niet alleen bij muizen maar ook bij mensen, denken de onderzoekers. De vertraging bij ouderen draagt bij aan de cognitieve achteruitgang bij ouderen en alzheimerpatiënten.

In slagaders, van klein tot groot, verdwijnen de meeste bloedstolsels door bloeddruk en stolseloplossende enzymen. Binnen twee uur is de helft van de kleine stolsels op die bekende manieren weg. Na die eerste paar uur verdwijnt nog maar een vijfde van de stolsels door bloeddruk en enzymen. De onderzoekers zagen tot hun verbazing dat na een dag of twee de eerste stolsels de bloedbaan uit werden gewerkt. Zes dagen later waren de meeste stolsels zo weggewerkt. Wim Köhler