De laser begon als nutteloze vondst 3

Wetenschapsbijlage 15-05-2010

Op het artikel ?De laser begon als nutteloze vondst? wil ik als volgt reageren: Nadat Einstein in 1916 had gepostuleerd dat een molecuul door stralingsenergie op te nemen op een hoger niveau kan komen te verkeren, ging men in de jaren vijftig op zoek naar de heilige graal van gestimuleerde emissie, zoals dit tegenwoordig wordt genoemd. Na het bereiken van de gestimuleerde emissie bij de maser door Townes in 1954, bedacht Nico Bloembergen, de van oorsprong Nederlandse Harvard-natuurkundige, het concept van de drietrapsmaser. Hij octrooieerde het idee in 1956; het bleek bruikbaar en werd bij uitgebreid toegepast de maser.In een artikel van Myers en Dixon van 2003, Who invented the laser: An analysis of the early patents, stellen de auteurs: Wij concluderen, dat er niet één bepaalde uitvinder van de laser is, maar dat de meest fundamentele Amerikaanse bijdragen zijn geleverd door Townes, Schawlow en, wellicht verrassend, door Bloembergen.Tony Siegman van Stanford University schrijft in 2004: Bloembergen liet een octrooi registreren dat noch hij, noch Harvard ooit geëxploiteerd heeft maar waarvan sommige van Bloembergens vroegere studenten recentelijk hebben verklaard dat het buitengewoon uitgebreid en veelomvattend is en dat het niet alleen op microgolfmasers van toepassing is, maar ook op alle optisch gepompte lasers .Tot slot:? Townes en Schawlow waren de eersten die het wetenschappelijke principe aantoonden, maar hun opstelling met ammonia had geen praktische waarde.? Bloembergen was de eerste die het theoretisch principe van de continue (optische) pomp formuleerde en patenteerde. Dit principe vormt de basis van de werking van het grootste deel van de hedendaagse lasers. Hij kreeg in 1981 de (gedeelde) Nobelprijs voor natuurkunde voor zijn bijdragen aan de spectroscopie.? Maiman paste het principe van Bloembergen (het drietrapsproces of optische pomp) toe en was de eerste met een werkende laser die eenvoudiggebouwd kon worden. Gould is een buitenstaander die veel toepassingen patenteerde, maar leverde voor de ontwikkeling geen belangrijke bijdrage.

Dr. Rob F.M. Herber

Biograaf Nico Bloembergen