Robonaut als assistent

Ruimteveer Atlantis is terug van zijn laatste vlucht; we kunnen nu gaan denken aan de laatste vlucht van de shuttle Discovery, in september. Dan zal een bijzondere passagier aan boord zijn: Robonaut, een mensvormige robot die in het internationale ruimtestation ISS zal blijven.

Robonaut, alias R2, is een torso met een hoofd en twee handen. Twee camera’s dienen als ogen. Een eerdere versie, uit 1996, was verzonnen om te worden gemonteerd op de robotarm van het ruimteveer. Nog altijd kan de torso op van alles en nog wat worden vastgeschroefd, bijvoorbeeld op het grasmaaierachtige vervoermiddel Segway. R2 op een Segway, het is net een atleet in een sportrolstoel. In het ruimtestation krijgt hij mogelijk één been, om zich beter te kunnen verplaatsen.

Wat kan Robonaut? Vrij veel, voor een robot. Zijn handen zijn gemaakt naar het model van menselijke handen, met 14 ‘vrijheidsgraden’ (zeg gemakshalve bewegingsrichtingen, inclusief draaiingen). De meeste robots moeten het doen met een grijper. Hij kan met duim en wijsvinger een moer aandraaien. Hij heeft 350 sensoren, onder andere voor tastzin in zijn vingertoppen. Hij kan gebaren begrijpen. Zien in 3D. Hij kan met zijn blik mensen volgen. Elke vinger kan 2,5 kilo dragen, elke arm 10 kilo. NASA beeldt hem graag af met een halter in zijn hand. Al zijn onderdelen zijn vervangbaar, tot en met zijn hoofd.

Wat moet hij gaan doen? Dat is wat vager. Hij kan astronauten helpen iets in elkaar te zetten of afbreken en hij kan dingetjes voor ze vasthouden, zegt Nic Radford van NASA in een video van de ruimtevaartorganisatie. In de toekomst kan hij assisteren bij ruimtewandelingen. In dezelfde video zien we R2 een afdekfolie optillen in een tempo dat je denkt: laat mij maar even. Vooral gaat onderzocht worden hoe R2 zich houdt onder gewichtloosheid, straling en elektromagnetische velden.

Er bestaat een richtingenstrijd over de wenselijkheid van bemande ruimtevaart. Bemanningen maken ruimtevaart duur, aan de andere kant komt vooral in de Verenigde Staten veel geld alleen maar los doordat het publiek zich kan identificeren met zijn helden.

Robonaut maakt die discussie ingewikkelder. Indien geperfectioneerd, kan hij astronauten overbodig maken. Hij heeft geen voedsel of zuurstof nodig, geen toilet, geen veiligheidsvoorzieningen en geen psycholoog. Maar critici vragen: waarom moet een robot op de mens lijken? Bedenk liever waarvoor je een robot nodig hebt en ontwerp dan de optimale machine. Het lijkt erop dat NASA stiekem ook iets anders test: hoeveel publiciteitswaarde heeft zo’n Robonaut en kan hij in dát opzicht een astronaut vervangen? Hij zou het op de Maan of Mars zeker beter doen dan een wagentje.

Herbert Blankesteijn

Dit is een wekelijkse rubriek over technologie.