Oude koorboeken weer gezongen

Het Egidius Kwartet brengt de komende jaren een oude muzikale schat ten gehore: vergeten composities uit de zestiende eeuw, overgeleverd in zes koorboeken.

Ruim 15 kilo zwaar, en een meter breed wanneer opengeslagen: de omvang van de Leidse koorboeken is imponerend. In de zestiende-eeuw kon er in de Pieterskerk in Leiden mee gepronkt worden, maar het formaat had ook een functie. Zes tot twaalf zangers zongen uit hetzelfde handgeschreven boek, geplaatst op een hoge lessenaar. Zo werd zevenmaal daags Gods lof bezongen, totdat de Beeldenstorm en de alteratie in 1566 een einde maakten aan die katholieke praktijk. De boeken verdwenen eeuwenlang in een kist.

„Het lijkt misschien of ik het muzikale graf van Toetanchamon heb ontdekt, maar dat wil ik nuanceren”, zegt Peter de Groot. Sinds 1996 is hij artistiek leider, dirigent en zanger van het Egidius Kwartet, een klein vocaal gezelschap met een grote missie: het uitvoeren van muziek uit de zes Leidse koorboeken, met elk jaar één boek. „Twee van de acht boeken zijn in de loop van de tijd kwijt geraakt, maar verder was altijd duidelijk waar de boeken lagen, eerst in het stadhuis en later in Museum de Lakenhal en het stadsarchief.” In 1997 bracht een proefschrift ze weer onder de aandacht. „Met het Egidius Kwartet willen we zestiende-eeuws repertoire te herontdekken, maar ik schrok toch een beetje van de omvang van deze schat.”

De boeken bieden een bijzondere staalkaart van de Franco-Vlaamse polyfonie. De Groot: „Daar zitten welbekende tophits bij, maar ook honderden unica, muziek die nergens anders is overgeleverd. Het is een enorme klus om die stukken, vaak van anonieme componisten, in kaart te brengen.”

Zondag krijgt het project in de Pieterskerk een officiële start met een galaconcert en cd-presentatie. De Groot is nu al trots. „Fondsen hameren tegenwoordig op cultureel ondernemerschap. Dat zullen ze krijgen. Nu al spelen onze geplande concerten quitte en trekken de website, lezingen en eerste cd veel aandacht. Die Renaissancemuziek halen we uit de niche. Wauw, moet de reactie zijn. Dit is weer eens wat anders dan dan de platgetreden paden van de Matthäus Passion!”

Voor de gelegenheid is het kwartet uitgebreid met een college van extra zangers. Het grotendeels onbekende repertoire leidt tot experimenteren, zo blijkt tijdens een repetitie. Dient het gezang van Johannes Lupi op teksten uit het Hooglied snel of juist gedragen gezongen? Met solisten of de volle ploeg? Een voorstel van De Groot om een ritme aan te passen wordt verworpen. „Natuurlijk blijf ik graag trouw aan de bronnen maar er moet muziek worden gemaakt. De enige concessie is het vervangen van jongens door vrouwen. Want voor je het weet krijgt zo’n jongen de baard in de keel.”

Uit de originele exemplaren wordt niet gezongen zoals in de vijftiende eeuw. „Het is vast een mooi gezicht maar voegt muzikaal weinig toe.”

Egidius Kwartet en College: De Leidse Koorboeken. 28/5 Martinikerk Groningen, 29/5 Laurenskerk Rotterdam, 30/5 galaconcert Pieterskerk Leiden, 3/6 St.Laurenskerk Alkmaar, 4/6 Pieterskerk Utrecht. Inl: www.leidsekoorboeken.nl. Expositie tot 30/5 in Museum De Lakenhal Leiden.