Ik had niet Van Sauers maar Youp gekozen

Een mooie apotheose van het bijna voorbije cabaretseizoen: het nieuws dat er drie nieuwe nominaties zijn toegevoegd aan de kandidatenlijst voor de Poelifinario, naast de drie die al in maart op die lijst kwamen te staan. Zodat er nu dus zes genomineerden zijn voor de grootste cabaretprijs van Nederland: Claudia de Breij, Marc-Marie Huijbregts, Jeroen van Merwijk, Mike (Boddé) & Thomas (van Luyn), Eric van Sauers en Jeroen Zijlstra. Eind september wordt de winnaar bekendgemaakt. Maar nu al is duidelijk wat een rijkgeschakeerd seizoen dit was. En hoe veelomvattend het genre is geworden.

Laat ik zelf ook eens even voor jury spelen. Ben ik het eens met dit topperslijstje? Grotendeels wel, al mis ik hier nog twee anderen: de sardonische moralist Vincent Bijlo en de uit Turkije teruggekeerde Nilgün Yerli. Wie cabaret ziet als een lachspiegel waarin de stand van het land wordt gereflecteerd, kreeg immers ook bij hen veel te beleven. Bijlo gaat het chagrijn van deze tijdgeest nog steeds met grimmig esprit te lijf, terwijl Yerli haar ernstige engagement knap in evenwicht hield met monkelende, lichtvoetige ironie.

Voorts hoort Eric van Sauers volgens mij in dit rijtje niet thuis. Hij had dit seizoen niet veel meer te bieden dan een handjevol losse opmerkingen die in huiselijke kring nog wel de aandacht zouden trekken, maar op het podium meteen de vergetelheid in vlogen. In zijn plaats zou ik voor Youp van ’t Hek hebben gekozen – met een programma dat toch weer een paar verrassende variaties biedt op de thema’s die allang van hem bekend zijn.

Maar ik had het over de veelzijdigheid willen hebben. Over de combinatie van muzikaliteit en maatschappijsatire bij Claudia de Breij, het volstrekt persoonsgebonden optreden van Marc-Marie Huijbregts, de satirische spitsvondigheid van Jeroen van Merwijk, de intelligente idiotie van Mike & Thomas, de gespierde stand-upstijl van Eric van Sauers (of die van Youp van ’t Hek dus) en de luisterrijke melancholie in de liedjes van zanger-trompettist Jeroen Zijlstra. Zes onvergelijkbare grootheden die desondanks alle zes door de Poelifinario-jury tot het cabaret worden gerekend.

En de winnaar is...

Als eenmansjury hoef ik niet tot september te wachten. Ik hak nu de knoop al door. Mijn favoriet is, zonder enige twijfel, het programma Hete vrede van Claudia de Breij. Zij speelt dat ze over vijftig jaar een oma is, die haar kleinzoon antwoord moet geven op de vraag of ze tijdens de oorlog (oftewel het jaar 2010) goed of fout is geweest. Of ze destijds met alle winden meewoei of in het verzet zat. Het resultaat is een intrigerend gewetensonderzoek – niet alleen naar haar eigen houding, maar ook naar de geest van deze tijd. Met prikkelende grappen en liedjes die steeds net op tijd troost bieden.

Claudia de Breij speelt haar voorstelling nog tot half juni en hervat de tournee in september. Als ik mijn zin krijg, wordt dat dus ook de maand waarin ze de Poelifinario krijgt.