Demonen in de belastingstructuur

NRC-redacteuren maken deze examenperiode hun ‘slechtste’ vak. Gisteren was dat economie (vwo).

Eindexamenschrijvers mogen graag actuele situaties in de vragen voor het economie-examen weven. Goede vriend R., in 1986 klasgenoot, heeft de examens vwo economie 1 van ons jaar bewaard (!) en leest voor aan de telefoon. Hij roept verheugd dat de eerste vraag over zure regen ging. En of het nou voordeliger was om in een oude auto te blijven rijden en loodhoudende benzine te tanken of dat het beter was een dure, nieuwe auto te kopen die op loodvrije benzine kon rijden. Het was nog de guldentijd en zure regen – ja, hoe is het daar eigenlijk mee afgelopen?

Zelf weet ik bar weinig van mijn economie-examen, terwijl ik het toch tweemaal heb gemaakt. Het waren de zenuwen. Bij wiskunde 1 was het nog erger, waar ik zonder rekenmachine op het examen verscheen, blokkeerde en een 3,2 haalde. Ik slikte Valdispert, droeg mijn geel/zwart geblokte minirok, had een gelukszonnetjesoorbel in, en legde een banaan voor tussendoor klaar op het formica tafeltje. Ook al geel. Geel, om de demonen te bezweren. Helpen deed het niet – ik zakte.

Was het examen van gisteren dan een makkelijk examen? Ik moet op de mening afgaan van Henk Sondern, economieleraar en decaan aan het Sint Vitus College in Bussum. Hij had het afgelopen jaar één van de drie examenklassen op zijn school. „Het is een herkenbaar examen”, vindt hij, „in het verlengde van de examens van voorgaande jaren. Als leerlingen zich goed hadden voorbereid, dan was het prima te doen. Ik geeft het als geheel een dikke zeven.”

Als voorbeeld noemt Sondern de „betoogvraag”, waarin scholieren een stelling moeten kiezen over de afschaffing of handhaving van het minimumloon. „In het kiezen van een stelling en die vervolgens uitwerken zijn ze getraind.”

Dit jaar zijn de examenschrijvers erin geslaagd wel heel actueel te zijn met een opgave over begrotingstekorten onder het kopje Griekse tragedie. Sondern vindt het „natuurlijk” de leukste vraag. „Ik heb het hier al vijf jaar over in de lessen. Nu zie je voor het eerst dat het in het examen terugkomt. Het loont om in de lessen de actualiteit te bespreken.”

Ik zou zeker opnieuw zakken voor dit examen. Onze economieleraar – in leren motorbroek, en hij leerde ons ook nog masseren – heeft ons good old John Maynard Keynes en Adam Smith bijgebracht. Die zijn blijven hangen. Met wat gezond verstand kom ik ook wel uit de vragen over outsourcing en offshoring, en verplaatsing naar lagelonenlanden. Fijn woord woord ook, lagelonenlanden.

Maar ik ben de weg kwijt bij de Conjunctuurklok (zie inzet). Meer herkenbaar is de vraag over de belastingstructuur voor de 21ste eeuw. Ha, de discussie over deeltijdwerk, daar heb ik weleens van gehoord.

Overigens deden sommige economieklassen mee aan een nieuw examenprogramma, een proef die in 2007 is begonnen naar aanleiding van de commissie-Teulings. Daarin staan ‘context en concept’ centraal. Vanaf komend jaar zal eerst havo-4 volgens vernieuwde examen gaan leren. In 2011 begint vwo daarmee. Even gespiekt, en ook daar probeerden de opstellers actueel te zijn; een vraag over de overbevissing van kabeljauw, en de aansprekende rockband A&C.

Examenopgaven en reacties op nrc.nl/onderwijs