Tegen de vlakte (2)

P1040737Bij de kerk Voskresenje v Kadasjag (Opstanding in Kadasji) in de wijk Zamoskvoretsje, waar een projectontwikkelaar een historisch deel van Moskou wil platgooien om er peperdure appartementen neer te zetten,  is sinds maandag weinig veranderd. Ik ga er dagelijks even kijken hoe de actievoerders de voortgang van de sloopwerkzaamheden weten te verhinderen. Telkens ben ik  opnieuw gefascineerd door de gang van zaken, die opnieuw bewijst dat er in Rusland sinds de publicatie van Gogols roman Dode Zielen op bestuurlijk niveau toch echt weinig veranderd is.

Dinsdag sprak ik ook met de voorman van de bouwvakkers. Hij was boos op de actievoerders omdat die hem en zijn collega’s verhinderden hun werk te doen. Ze  krijgen namelijk niet betaald in de huidige situatie. ,,Anders dan bij u in het Westen doen de vakbonden namelijk niets voor ons”, zei een van de bouwvakkers, die vervolgens van mij wilde weten hoeveel een Nederlandse bouwvakker verdiende. Toen ik hem het Nederlandse minimumloon noemde, sloeg hij met de hand tegen zijn helm van verbazing en maakte hij aanstalten om naar de Nederlandse ambassade te gaan en daar economisch asiel aan te vragen. Ik heb te doen met die mannen, die allen een gezin hebben te onderhouden. Ook omdat de huidige situatie op het bouwterrein in een patstelling verkeert. Want zolang de activisten op het bouwterrein willen verhinderen dat de puinresten van het diaconiehuis worden  afgevoerd, omdat dit officieel verboden is, kan de graafmachine niets anders doen dan het reeds schoongeveegde terrein egaliseren.

P1040744

Vreemd is dat er tot nog toe niemand van het Openbaar Ministerie polshoogte is komen nemen. ,,Eerst moet het OM van Moskou het OM van de wijk opdracht geven hierheen te gaan”, zei Sergej Brel, een van de meest fanatieke activisten. ,,Dat komt doordat we in ons land een verticale machtsstructuur hebben. En je ziet dat die tijd in beslag neemt.”

Wel kwam er dinsdag een vertegenwoordiger van de staf van president Medvedev een kijkje nemen. Volgens een actievoerder was die vertegenwoordiger  het geheel met het protest tegen de sloopwerkzaamheden eens, maar kreeg hij een mobiel telefoontje met de boodschap dat hij zich uit de voeten moest maken.

Zelf denk ik dat het OM zich niet laat zien, omdat er een luchtje aan de hele zaak zit. De sloop van de gebouwen is hoogstwaarschijnlijk illegaal, maar omdat de projectontwikkelaar (alom wordt gezegd dat  het om Jelena Batoerina gaat,  de schatrijke vrouw van de Moskouse burgemeester) de nodige contacten op het hoogste niveau heeft, durft het OM zich er niet mee te bemoeien. Precies daarom is ook de OMON, de Russische ME, nog niet komen opdagen om de actievoerders te verdrijven, want die moet eerst opdracht van het OM krijgen en zolang die geen uitspraak heeft gedaan gebeurt er niets. Waarschijnlijk moeten er eerst nog wat meer steekpenningen worden betaald of documenten vervalst.

P1000463Precies daarom is de sloop op het terrein rond de Opstandingskerk zo interessant, omdat alle problemen van het huidige Rusland er samenkomen: machtsmisbruik op hoog niveau, met steekpenningen en vriendjespolitiek verkregen illegale bouwvergunningen, wetshandhavers die niet durven ingrijpen omdat ze vrezen hun baan te verliezen als ze tegen de wetsovertreders met hun hoge beschermers optreden, de wet zelf die niet wordt gerespecteerd en tot slot de president van Rusland, die steeds maar roept dat de wet heilig is, maar naar wie - net als naar tsaar Fjodor Ivanonitsj Romanov, de tweede zoon van Ivan de Verschrikkelijke - niemand lijkt te luisteren.

Vanmorgen om acht uur  opende  de graafmachine een kortstondige aanval op het diaconiehuis, maar toen belden de actievoerders met het sloopverbod in de hand meteen de politie , die prompt kwam opdagen met een agent en een sergeant. De sergeant, de hoogste gezagsdrager die zich vooralsnog op het bouwterrein heeft vertoond, wist niet zo goed wat hij moest doen. Uiteindelijk stapte hij maar op de voorman van de bouwvakkers af en vroeg naar zijn papieren. De voorman liet die  zien en daarop liep de agent zenuwachtig weg. Want zolang zijn bazen zich niet over de zaak hebben uitgelaten, durft ook hij de wet niet te handhaven. Zo werkt de verticale machtsverticaal van Vladimir Poetin dus: niemand durft iets te doen zolang op het hoogste niveau niets is besloten. Ik ben benieuwd hoe lang de bezetting van het terrein nog gaat duren.