Rechter veroordeelt verkoop PCM aan Apax

Volgens de rechter hebben bestuurders en commissarissen van PCM wanbeleid gepleegd door opkoopfonds Apax binnen te halen .

Dertien maanden heeft de Ondernemingskamer nodig gehad om te komen tot een oordeel in de zogenoemde wanbeleidzaak bij PCM Uitgevers. Er was inderdaad sprake van een „gebrek aan behoorlijk ondernemingsbestuur” in de periode Apax, aldus plaatsvervangend raadsheer Huub Willems van de Ondernemingskamer. Het Britse opkoopfonds Apax, dat van 2004 tot zomer 2007 meerderheidsaandeelhouder was van PCM, heeft het kranten- en boekenbedrijf weinig gebracht.

Het oordeel van de Ondernemingskamer, komt laat. In dertien maanden is veel veranderd. PCM is PCM niet meer. Het bedrijf verkocht zijn educatieve boeken, werd overgenomen door het BelgiDe Persgroep, nam zelf het AD over en stootte NRC Handelsblad en de algemene boeken af.

De uitspraak is desalniettemin van belang. In de eerste plaats voor de medewerkers van het voormalige PCM. Zij zien bevestigd wat zij al dachten en wat de onderzoekers van de Ondernemingskamer in januari 2008 al schreven. De entree, het beleid en de exit van Apax verdienen op zijn zachtst gezegd geen schoonheidsprijs. De strategie van basisverbreding – PCM moest uitbreiden in aanpalende sectoren om minder afhankelijk te zijn van advertenties – mislukte. De financieringsconstructie waarmee Apax aantrad bij PCM, verzwakte het bedrijf dusdanig dat van overnames en verbreding niets terecht kwam. Educatieve uitgeverij Malmberg en boekenuitgever VBK gingen aan de neus van PCM voorbij. Daarna voerde PCM volgens Willems „een zigzagbeleid”.

De Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), die samen met FNV Kiem de procedure bij de Ondernemingskamer aanspande, is opgetogen. „De Ondernemingskamer bevestigt ondubbelzinnig het oordeel van de onderzoekers dat sprake was van wanbeleid”, aldus Bianca Rootsaert, secretaris dagbladen bij de NVJ.

Nu Willems het verlenen van decharge aan raad van bestuur en raad van commissarissen in de jaren 2004 tot en met 2007 heeft vernietigd kunnen besluiten van de aandeelhoudersvergaderingen worden heroverwogen. Zo zou De Persgroep Nederland, rechtsopvolger van PCM, kunnen besluiten om te proberen geld terug te krijgen van een aantal directieleden die vertrokken in de Apaxperiode. Bestuurders als Aan de Stegge en Alberdingk Thijm profiteerden van een aantrekkelijke managementparticipatieregeling. Aan de Stegge kreeg bij zijn vertrek 1,9 miljoen euro mee, Alberdingk Thijm bijna 1 miljoen euro. Advocaat Sprengers van NVJ en FNV Kiem zei vanochtend dat degenen die hebben geprofiteerd van de participatieregeling misschien niet in de eerste plaats juridisch maar zeker wel moreel verplicht zijn om na te denken of zij hun geld aan PCM moeten teruggeven.

In de derde plaats is de uitspraak in de PCM-zaak van belang voor nieuwe investeerders in met name bedrijven met een publiek profiel als dagbladondernemingen. Zij moeten niet alleen kijken naar hun eigen belang maar het belang van de vennootschap minstens even zwaar laten wegen.

Volgens Willems hadden de aandeelhoudende stichtingen van PCM, waaronder Stichting Democratie en Media, maar ook investeringsmaatschappij Apax moeten beseffen dat een managementparticipatieregeling veel kritiek zou geven binnen PCM. Willems noemt het verkeerd dat de regeling gekoppeld was aan de exitpremie van Apax in plaats van de resultaten van de onderneming. Zo was het belang van de directie niet direct het belang van het bedrijf. Dat Stichting Democratie en Media (SDM) Apax medio 2007 uitkocht voor een zeer hoge prijs (100 miljoen euro) en daardoor de premie voor participerende managers fors opjoeg, noemde Willems op zich geen reden voor wanbeleid.

De Persgroep laat weten dat het de uitspraak van de Ondernemingskamer de komende dagen gaat bestuderen. Ook Stichting Democratie en Media (SDM) geeft nog geen inhoudelijke reactie. Secretaris Aad Stoop stelt wel dat de Ondernemingskamer de verantwoordelijkheid voor het beleid „terecht legt bij directie en raad van commissarissen en niet bij de stichtingen”.