Omstreden sprong over de Maas

Filmhuis Lantaren/Venster verhuist over vier maanden weg uit het centrum van Rotterdam. „Ook al ben je sceptisch, dan nog wil je dit nieuwe gebouw zien.”

Op initiatief van het Rotterdamse stadsbestuur waagt filmhuis Lantaren/Venster (LV) deze zomer de sprong over de Nieuwe Maas. In de hoop dat het publiek de weg zal weten te vinden naar de Wilhelminapier. Maar vooral in het besef dat de bedrijfsvoering kritisch zal worden gevolgd door de gemeenteraad, nadat vorig jaar ternauwernood een faillissement werd voorkomen. Met dank aan het stadsbestuur, dat financieel bijsprong. „We kunnen ons geen uitglijders veroorloven”, beseft LV-voorzitter en oud-wethouder Hans Kombrink.

Op 4 juli sluit het in 1909 opgerichte kunstpodium voorgoed de deuren aan de Gouvernestraat. Tot afgrijzen van veel – en merendeels op de noordoever woonachtige – liefhebbers, die spreken van een „culturele leegloop” van het centrum van Rotterdam. Eerder al vonden het Fotomuseum en de Stichting Kunst van Rotterdammers onderdak op ‘de pier’, in het voormalige werkplaatsengebouw van de Holland Amerika Lijn, Las Palmas. Het Nieuwe Luxor Theater was negen jaar geleden de eerste culturele instelling die de oversteek naar ‘Zuid’ maakte.

Kombrink hoopt eind september de deuren te kunnen openen van het gloednieuwe arthouse op de eerste verdiepingen van Nederlands grootste woontoren New Orleans (158,35 meter). Zijn bestuur greep het bereiken van het hoogste punt van de creatie van de Portugese architect Álvaro Siza gisteren aan om een voorproefje te geven van het vernieuwde filmhuis: vijf filmzalen met in totaal zeshonderd stoelen, een multifunctionele zaal (vierhonderd plaatsen) en een theatercafé met terras aan het water. „Ook al ben je sceptisch en vormt de Erasmusbrug voor velen een mentale barrière, dan nog wil je dit zien”, zegt penningmeester Stef Fleischeuer.

Het bestuur rekent op 100.000 bezoekers in het eerste jaar (2011), oplopend naar 160.000 in 2013. Dans en theater blijven achter in het oude pand, dat op last van de gemeenteraad zijn culturele bestemming behoudt. Maar muziek – jazz in het bijzonder – blijft ook aan de Rijnhaven een prominente rol spelen. Aan de naam van het kunstpodium verandert niets, afgezien van het schuine streepje. Dat verdwijnt: Lantaren/Venster wordt LantarenVenster. Vaste bezoekers wezen suggesties van het bestuur, variërend van Venster op Zuid tot Buena Vista, van de hand.

Aan de verhuizing gingen lange en verhitte discussies vooraf, die ruim zes jaar geleden begonnen, toen bleek dat het – niet-brandveilige – podium op de Gouvernestraat uit zijn jas was gegroeid. Een nieuwe locatie kopen of huren, dat was de vraag. En vooral: waar? De keuze viel na lang steggelen op de Wilhelminapier. Critici menen nog altijd dat het filmhuis door de gemeente gebruikt is als wisselgeld om de ‘slapende’ Kop van Zuid alsnog tot leven te wekken, en om projectontwikkelaar Vesteda tevreden te stemmen.

Gaandeweg liepen de kosten op, waardoor de verhuizing aanzienlijk duurder uitviel dan de gemeenteraad lange tijd werd voorgespiegeld. Afzwaaiend wethouder Rik Grashoff (cultuur, GroenLinks) becijferde de totaalkosten begin dit jaar op 22,3 miljoen euro. Sloop en nieuwbouw aan de Gouvernestraat zou uitkomen op minimaal 26,8 miljoen, schreef hij in een brief aan de gemeenteraad.

‘Puinruimers’ Kombrink en Fleischeuer traden ruim een jaar geleden aan, nadat een arbeidsconflict de stichting financieel vleugellam had gemaakt. „We hebben sindsdien veel plooien weten glad te strijken, maar aan sommige afspraken viel niet meer te tornen”, zegt Fleischeuer. Zo had hij liever zeven of acht kleinere zalen gehad „om de sfeer en intimiteit te waarborgen”.

Kombrink is niettemin hoopvol gestemd. „Er is geen keuze, er is geen weg terug. Alle partijen zijn tot elkaar veroordeeld om dit tot een succes te maken.”