Machtsstrijd begint nu pas

Surinaamse jongeren denken dat Bouterse hun een betere toekomst kan bieden.

De hosselaars onder hen zien hem als voorbeeld.

Dat Bouterse de meeste zetels heeft gehaald bij de verkiezingen van Suriname (23 van de 51) is verbazingwekkend, ergerlijk zelfs, maar niet verwonderlijk. Het land heeft een jonge bevolking, bijna 60 procent is geboren na de staatsgreep in 1980 en heeft geen persoonlijke herinnering aan de militaire periode. Wat niet betekent dat jongeren niet weten dat Bouterse in Nederland is veroordeeld voor drugssmokkel, in Suriname terechtstaat voor de moorden op 8 december 1982 en de facto het land niet uit kan.

Maar de jonge aanhang van Bouterse kun je verdelen in tweeën. Er is het proletariaat van hosselaars die Bouterse zien als een van hen, die het maakte van volksjongen tot miljonair. Zijn bravoure wekt bewondering, hij spreekt hun taal, danst op hun muziek.

De tweede groep heeft meer opleiding en is gewetensvol. Maar ze hebben een praktisch probleem: ze willen ergens wonen. Een weinig bekend feit is dat in Suriname een extreme woningnood heerst en dat jongeren vaak tot hun vijfendertigste bij pa en ma moeten blijven wonen. De jongeren willen trouwen, een eigen gezin stichten, hun eigen leven beginnen.

Bouterse kan daarvoor zorgen: zijn partij is autoritair genoeg om gronden te onteigenen en er huisjes te bouwen. Bovendien heeft Bouterse bewezen handig te zijn met infrastructuur. In zijn tijd beloofde hij een brug over de Surinamerivier, en hij bouwde die. Economisch onnodig misschien, maar een symbool van daadkracht.

Natuurlijk is er in Suriname niet alleen woningnood: onderwijs en gezondheidszorg zijn ook slecht. Maar hoe moeten jongeren dat beoordelen, als ze alleen het slechte onderwijs kennen. En van de gezondheidszorg hoeven zij niet veel gebruik te maken: ziek worden doe je meestal pas later.

Dat Bouterse de verkiezingen heeft gewonnen wil nog niet zeggen dat hij ook de president wordt. Het spel om de macht gaat nu pas beginnen, en het is niet overdreven dat te zien als een klassieke, maar geperverteerde versie van een spaghettiwestern showdown. Bouterse is hierin de schurk, maar hij belooft iedereen een eigen huis en een plek onder de zon.

En de held heeft een probleem: hij is niet goed zichtbaar.

Want wie staat tegenover Bouterse? Niet Ronald Venetiaan. In het Nieuw Front, waar hij samen met de Hindoestaanse VHP deel van uitmaakt, is afgesproken dat de VHP aan de beurt is om de president te leveren. Het Nieuw Front heeft 14 zetels gewonnen, en samen met de partij van Ronny Brunswijk komen ze op 21 zetels. Maar wie zal de kandidaat van de VHP zijn? De huidige leider Ramdien Sardjoe? De man is vijfenzeventig en hij is nog nooit betrapt op een visie. Hij zou na de dood van de vorige VHP-leider Lachmon een tussenpaus zijn, maar hij bleef.

De huidige minister van justitie Chandrikapersad Santhoki behoort tot de jongere generatie van de VHP. Hij is hoog opgeleid, hij heeft de strijd aangebonden tegen de drugskartels (is daarom de zwaarst beveiligde man in Suriname), hij heeft eindelijk een begin gemaakt met het proces tegen Bouterse vanwege de Decembermoorden, en hij is mateloos populair. Maar de VHP is een feodale partij, en daarin is senioriteit van het grootste belang.

Wat nu? De Kingmaker is Paul Somohardjo, leider van de Javaanse partij met zes zetels. Maar hij heeft een probleem: hij is een driftige vlegel. In een Nederlandse talkshow raakte hij slaags met een opponent en hij maakte Suriname in een klap beroemd door als parlementsvoorzitter een parlementslid neer te slaan en hem voor een wereldpubliek op YouTube nog twee trappen na te geven.

Deze Somohardjo heeft nog niet bekendgemaakt wie hij zal steunen: Bouterse of de kandidaat van het Nieuw Front. Dat betekent in Surinaamse termen dat er nu zaken moeten worden gedaan over geld en posities, voor hemzelf en voor zijn arme Javaanse aanhangers.

Alsof dat nog niet genoeg is: Somohardjo wil zelf president worden. En dat kan Bouterse niet toestaan. Bouterse heeft maar één doel, en dat is het presidentschap. Niet omdat hij zo van besturen en vergaderen houdt, hij heeft daar juist een uitgesproken hekel aan. Maar hij wil de onschendbaarheid die met het presidentschap gepaard gaat, waardoor hij na een mogelijke veroordeling voor de Decembermoorden niet de gevangenis in hoeft, en waardoor hij eindelijk weer naar het buitenland kan zonder opgepakt en uitgeleverd te worden aan Nederland, waar hij een straf van elf jaar moet uitzitten.

Zo gezien is de metafoor van de showdown misschien niet juist. Het is een Mexicaanse standoff, waarbij meerdere spelers een pistool op elkaar gericht houden, terwijl het Surinaamse volk ademloos toekijkt.

Anil Ramdas is schrijver en programmamaker. Hij groeide op in Suriname.