Geithner leest Europa de les

De Amerikaanse minister van Financiën Timothy Geithner is op tournee in Europa. Hij heeft vier belangrijke lessen voor de eurolanden in crisis.

Twee jaar lang heeft Europa de Verenigde Staten de les gelezen over casinokapitalisme, inhaligheid en naïef gebrek aan regelgeving voor de financiële sector. Nu worden de rollen omgedraaid.

De Amerikaanse minister van Financiën Timothy Geithner heeft netjes gewacht tot de eurolanden en de Europese Centrale Bank, onder Amerikaanse druk, twee weken geleden een noodpakket van 750 miljard euro voor zwakkere euro-landen in elkaar hadden getimmerd. Nu is Geithner, na een leerzame trip naar China, in Europa. Gisteren maande hij in Londen, bij zijn nieuwe conservatieve Britse collega George Osborne, eurolanden om méér details te geven over hoe dit garantiepakket werkt. Volgens hem hebben investeerders weinig fiducie in het euromanagement, omdat die bestanddelen van het pakket onduidelijk vinden.

Voor Geithner doorreisde naar Duitsland voor ontmoetingen met ECB-voorzitter Jean-Claude Trichet en minister van Financiën Wolfgang Schäuble, stapelde hij daar vier waarschuwingen bovenop. Eén: Europese stresstests van de banken waren te schimmig en moeten over. Alleen complete transparantie kan deze banken, die vol rommelkredieten én Griekse staatsschuld zitten, gezond maken. Zo gebeurde het in Amerika ook. Twee: Europese regeringen moeten snel staatsschuld verminderen, anders kan er een internationale obligatiecrisis ontstaan. Drie: landen die kúnnen - Frankrijk, Duitsland, Groot-Brittannië - moeten economische stimuleringsmaatregelen niet afschaffen. Sómmigen moeten economische groei genereren, begrotingstekort of niet, om de rest mee te trekken. Vier: geen unilaterale populistische maatregelen. Het Duitse verbod op naked shortselling veroorzaakte paniek tot op Wall Street.

In 2008 zei toenmalig Duits minister Peer Steinbrück dat Amerika met zijn „ziekelijke vrije-marktideologie zijn status als supermacht over de wereldfinanciën gaat verliezen’’. Gisteren toonde Geithner weer genoeg zelfvertrouwen om Europa de les te lezen. Eerst kraakte hij het bankheffingenplan af dat eurocommissaris Barnier die dag presenteerde. Toen ontvouwde hij „de belangrijkste les van crisissen: er snel bij zijn en krachtig handelen”.

Geithner maakt zich ernstig zorgen over de Europese schuldencrisis. Deze week hoorde hij in Beijing dat China bepaalde beleggingen in dollars toch maar niet inruilt voor beleggingen in euro’s. Daarmee loopt de euro een welkome schraag mis.

Al in januari porde Geithner de Europeanen op snel een bailout te regelen voor Griekenland, dat in schulden dreigde te verdrinken. Dat deed hij uit eigenbelang. Ook Amerika heeft zich diep in de schulden gestoken door de financiële sector overeind te houden. Griekenland is een kleine economie: 2,5 procent van de EU. Maar als één euroland onderuit gaat, heeft dat repercussies voor de hele eurozone. „Put out the fire, quick!”, beet Geithner Europese collega's toe. Publiekelijk kritiek op hun getreuzel zou de crisis verergeren.

Maar achter de schermen belegde hij videoconferenties en belde hij hoofdrolspelers. Soms vroeg hij president Obama te bellen. Premier Papandreou activeerde de eerste Europese leningen, in april, na telefoontjes van Schäuble én Geithner. Toen die leningen onvoldoende bleken en beleggers Portugese en Spaanse staatsschuld begonnen te testen, stuurde hij zelfs waarnemers naar een Europese top hierover. De laatste keer dat die waren gesignaleerd, was bij de start van de euro in 1999.

De middag van de top riep Geithner G7-ministers voor een spoedteleconferentie bijeen. Als beleggers vertrouwen in staatsschuld verliezen, komen de VS in de vuurlinie. Het Amerikaanse begrotingstekort is 10 procent – 3 procent hoger dan het Europese gemiddelde. De staatsschuld nadert 100 procent van het bbp.