Digitale campagne is noviteit voor Zuid-Amerika

Met een digitale low budget-campagne en spontane acties van burgers zou de groene kandidaat Antanas Mockus de nieuwe president van Colombia kunnen gaan worden.

Philip de Wit

Antanas Mockus heeft een verslaving. „Aan Twitter”, bekent de Colombiaanse presidentskandidaat van de Groene Partij. Het is zo’n mooi medium, vindt hij. Iedereen kan het volgen, iedereen kan reageren. Mockus glimlacht.

Een kleine week voor de presidentsverkiezingen van aanstaande zondag staat de 58-jarige kandidaat de internationale pers anderhalf uur te woord. In een volle tent in de tuin van het hoofdkantoor van de Groene Partij, waar de prikkelende geur hangt van vers gras in de ochtend.

Het gaat natuurlijk over zijn zijn opmerkelijke campagne, via de sociale netwerksite Facebook en het microweblog Twitter. Niet eerder heeft een politieke partij in Zuid-Amerika in aanloop naar de presidentsverkiezingen zo succesvol gebruikt gemaakt van sociale media. Geen grote krantenadvertenties of eindeloze televisiespotjes. Twitter, Facebook en mobiele telefoon zijn de middelen waarmee de groenen de supporters van de voormalige burgermeester van Bogotá mobiliseren.

Aanvankelijk was Mockus de buitenstaander tijdens de campagne. De winst werd al toegeschreven aan oud-defensieminister Juan Manuel Santos, de kandidaat van de U-Partij van de huidige president Álvaro Uribe die zich na twee termijnen niet meer verkiesbaar kan stellen.

Maar de voormalige wiskundeprofessor Mockus, met zijn tegendraadse campagne over transparantie, onderwijs en respect voor de wet, heeft zich naar voren gevochten. Mede dankzij zijn – voor Zuid-Amerikaanse begrippen – onconventionele campagne. Zowel Santos als Mockus gaan nu aan kop in de peilingen. Een tweede kiesronde volgende maand, als geen van de in totaal zes presidentskandidaten zondag een absolute meerderheid haalt, wordt waarschijnlijk een tweekamp tussen Santos en Mockus.

Het is een opmerkelijke prestatie van de groenen. Eerder had de partij al beleefd overheidsgeld geweigerd voor de financiering van de campagne. Mockus houdt het nu low budget, met bankleningen (80 procent) en particuliere donaties (20 procent).

Wat opvalt in het hoofdkwartier van de Groene Partij zijn de vele jongeren. Jonge mannen met haar tot over de schouders, hippe brilletjes en wollen mutsen. Achter hun computerschermen bereiken ze Colombiaanse kiezers in binnen- en buitenland.

Catalina Ortiz, met een non stop zoemende blackberry, is coördinator van de sociale media-campagne. Hoewel Mockus’ opkomst in Colombia wel eens wordt vergeleken wordt met die van Obama, is er volgens Ortiz een groot verschil. „Bij Obama was de internetcampagne echt gepland. Bij ons ging het spontaan. Toen Antanas kandidaat werd, waren veel mensen enthousiast. Hij maakte wat los. Ze wilden iets doen.”

Een Colombiaanse band in Berlijn maakte ongevraagd het campagnelied. De radiojingles zijn afkomstig van andere muzikale aanhangers. Kunstzinnige supporters ontwierpen partijposters met teksten als ‘Creatieve Revolutie’ en ‘Corrupte, opportunistische politici, game over’. In steden zijn spontane bijeenkomsten van fans, flash mobs. Met dank aan internet en mobiele telefoon.

Alleen al Mockus’ Facebook-pagina heeft bijna 700.000 volgers. En ondertussen zijn er 1.000 Mockus-groepen op het internet met elk honderden leden. Ortiz: „Er is een groep muzikanten voor Mockus, een groep jongeren die willen dat hun ouders op hem stemmen en ga zo maar door.”

De high tech-campagne slaat ook aan buiten de grote steden. In kleinere gemeenten ligt Mockus net achter op Santos, zo blijkt uit peilingen. Zonder dat de Groene Partij ook maar een zak cement of rijst heeft uitgedeeld – een veel voorkomende praktijk in de regio om kiezers te winnen.

Partijleden uit de ongeveer 1.100 gemeenten hebben zich aangemeld om bij de verkiezingen zondag te controleren op eventuele fraude. Ortiz: „We hebben in zevenhonderd gemeenten mensen geregistreerd die voor ons aanwezig zullen zijn. Sommigen zijn op eigen houtje voor ons actie aan het voeren. Tegenwoordig heeft bijna iedereen wel een mobiele telefoon en de helft van de bevolking heeft toegang tot internet.”

Zelf bezoekt Mockus ook kleinere gemeenten, samen met twee voormalige burgermeesters van Bogotá en Medellin. Alle bijeenkomsten worden via Facebook, Twitter en mobieltje aangekondigd. Tijdens deze rally’s worden politieke tegenstanders niet zwartgemaakt, ook een nieuw fenomeen in Colombia. Ortiz: „Als we zo kunnen winnen, dan laat dat zien dat onze democratie volwassen is geworden.”

Een eerder portret van Mockus is voor (web-)abonnees te lezen op nrc.nl/buitenland