De Haagse Cohen is niet de echte Cohen

PvdA-leider Cohen worstelt en zoekt. Alleen in de ‘Haagse werkelijkheid’ is dat erg. Daarbuiten toont het kracht, hoopt de partij.

Een onervaren en hakkelende lijsttrekker, bijgestaan door een struikelend campagneteam, laat zich bij debatten overrompelen door de tegenstanders. Dat was het verhaal dat journalisten en deskundigen de afgelopen week vertelden over PvdA-leider Job Cohen en zijn partij.

In debatten, ook gisteren in Carré, viel Cohen vooral op door zijn onvermogen een antwoord te formuleren op voor de hand liggende vragen en zonder haperingen zijn eigen verhaal te vertellen. Bij karakteristieke thema’s in het verkiezingsprogramma – de hoogte van het eigen zorgrisico en de verhoging van de AOW-leeftijd – maakte de PvdA terugtrekkende bewegingen. Het levert de partij verwijten van amateurisme en opportunisme op. „Het is een bende”, zei CDA-lijsttrekker Jan Peter Balkenende.

Al met al geen mooi verhaal, zo twee weken voor de Tweede Kamerverkiezingen.

Dat ís het verhaal ook helemaal niet, zeggen ze bij de PvdA. Cohen als stuntelaar bestaat alleen in de ‘Haagse werkelijkheid’. Op straat, waar kiezers rondlopen, horen PvdA’ers heel andere dingen. Mensen hebben genoeg van hoe het in Den Haag gaat. „Wij zien een onderstroom die een ander soort politiek wil. Leiderschap, niet dat gehakketak, elkaar vliegen afvangen.” De bedachtzame, soms aarzelende Cohen is precies wat mensen willen, zegt het PvdA-campagneteam. Een serieuze man, voor wie politiek niet een debatspelletje is, maar een project om Nederland beter te maken. „Als ze kijkers naar het ‘premiersdebat’ op zondag niet hadden gevraagd wie het debat had gewonnen, maar wie de meest geschikte premier van Nederland was, zou de uitslag heel anders zijn geweest”, zegt een medewerker van het campagneteam.

Dat Cohen zich zichtbaar ongemakkelijk voelt onder felle tv-lampen, fouten maakt, maar die ook toegeeft, is dus zijn kracht. Wensdenken of werkelijkheid? Het antwoord is er pas op 9 juni, als deskundigen en peilingen zwijgen, en de echte stemmen zijn geteld.

Vervolg PvdA: pagina 3

De kracht van een ‘eerlijke’ hakkelaar

Cohen definieert zichzelf nu als buitenstaander in de Nederlandse politiek – ondanks bijna zestien jaar ervaring in het openbaar bestuur, als senator, staatssecretaris en burgemeester.

Zo ook toen hij toegaf dat het schuiven met de verhoging van de AOW-leeftijd in de CPB-berekeningen fout was. Het maakt hem anders, was de boodschap van Cohen in een verklaring op de PvdA-site. Hij staat voor een politiek „die eerlijk is over keuzes, een politiek waarin je verantwoordelijkheid neemt als er een verkeerde keuze is gemaakt. Dat is misschien niet alledaags in de manier waarop er op dit moment in Den Haag politiek wordt bedreven. Maar het is wel de manier zoals het zou moeten zijn [...] en dat is de manier waarop ik te werk zal gaan.”

Jezelf vaak corrigeren levert wel problemen op. Het was Cohen zelf die de vinger precies op de zere plek legde. Wie steeds fouten moet uitleggen, heeft eigenlijk geen tijd om kiezers te overtuigen dat hij de juiste man met het juiste plan is. In zijn verklaring schreef Cohen dat de fout met de AOW-leeftijd de aandacht afleidde van waar het echt om moest gaan: welke van de partijen de meeste „fatsoenlijke” voorstellen voor verhoging van de AOW-leeftijd doet.

Geconfronteerd met dalende peilingen, wijzen PvdA’ers graag op oude wijsheden. Dat de meeste kiezers pas in het stemhokje echt hun keus bepalen. Dat de kiezers die dat eerder doen, het toch pas in de laatste week weten. En dat elke peiling nu niet meer dan een momentopname is.

Of het voorlopig stoïcijnse vertrouwen bij de PvdA terecht is, moet nog blijken. De Haagse werkelijkheid heeft de neiging zich te verplaatsen naar de hoofden van die mensen op straat. Zeker in een tijd waarin tv, radio en kranten hun kijkers, luisteraars en lezers overspoelen met steeds dezelfde boodschap: Cohen worstelt. Als je het maar vaak genoeg herhaalt, wordt het vanzelf waar.

Voormalig PvdA-partijvoorzitter Ruud Koole is er niet gerust op. Vanochtend uitte hij de Belgische krant De Standaard een portie fundamentele kritiek op het campagneteam van Cohen. „Het team van vandaag is het team van de verloren campagne in 2006 [...] en ze maken dezelfde fouten als toen.” Volgens Koole heeft het team geen leider, en is het daardoor niet in staat Cohen voor fouten te behoeden. Interne kritiek, dat kon de PvdA er nog wel bij hebben.

Feit is dat de mensen die voor Wouter Bos in 2006 de campagne organiseerden, nu hetzelfde moeten doen voor een totaal andere persoonlijkheid. Dat vergt aanpassing, en het gebeurt onder de extreem hoge druk van een door de val van het kabinet haastig opgezette campagne. Bekend is dat er met Cohen stevig wordt geoefend op debatten en het formuleren van soundbites. Veel heeft dat nog niet opgeleverd. Daar is wel berusting over. „Cohen is nou eenmaal geen Bos”, zegt een medewerker.