Zorg patiënten over AWBZ-plan

Patiëntenorganisaties luiden de alarmbel over de langdurige zorg omdat de meeste politieke partijen het wettelijk recht daarop willen schrappen. De kans is groot dat er dan wachtlijsten komen.

„Het is een gevaarlijke weg die politieke partijen inslaan”, zegt Jan Coolen van de patiëntenfederatie NPCF. Voor de CG-Raad, die opkomt voor de belangen van chronisch zieken en gehandicapten, is het opheffen van het wettelijk recht op AWBZ-zorg „onaanvaardbaar”. „Juist mensen met de grootste beperkingen zijn aangewezen op de zorg uit de AWBZ” , zegt een woordvoerder van de CG-Raad. Die worden aan willekeur overgeleverd en moeten straks maar afwachten of zij nog wel zorg krijgen. „Wij maken ons daar ernstige zorgen over.”

Uit de doorrekeningen van het Centraal Planbureau (CPB) blijkt dat de meeste partijen willen bezuinigen op het wettelijke recht op AWBZ-zorg. Als dat verdwijnt en verandert in een voorziening, bespaart de overheid veel geld.

Verschillende partijen willen de zorg die ouderen en gehandicapten buiten instellingen ontvangen (extramurale zorg) verleggen van het rijk naar gemeenten (PvdA, D66 en SGP). Anderen willen dat gedeeltelijk doen (CDA en GroenLinks). Daarmee wordt deze zorg omgezet in een voorziening en vervalt het verzekerde recht op zorg. De ChristenUnie maakt, aldus het CPB-rapport Keuzes in kaart, van de volksverzekering AWBZ een voorziening die wordt uitgevoerd door een landelijk zelfstandig bestuursorgaan en laat daarmee eveneens het wettelijk recht op langdurige zorg vervallen. De VVD streeft precies hetzelfde na voor de geestelijke gezondheidszorg en gehandicaptenzorg. Alleen de SP en de PVV tornen niet aan het wettelijk recht op zorg.

Met een wettelijk recht kan iemand die lang moet wachten op bijvoorbeeld een plek in een tehuis, zo’n plaats bij de rechter opeisen. Dat maakt bezuinigen voor de overheid vrijwel onmogelijk, omdat een te krap zorgaanbod juridisch onhoudbaar is. Iemand die hulp zoekt bij een zorginstellingen met een cliëntenstop, moet snel ergens anders geholpen worden. Het rijk is verplicht daarvoor te betalen. Het voordeel van een voorziening boven een recht, zegt Paul Besseling van het CPB, is dat de overheid kan budgetteren. „Het nadeel is dat er dan weer wachtlijsten komen.”

In tijden van recessie zullen voorzieningen voor ouderen en gehandicapten krimpen, voorspellen de NPCF en de CG-Raad. Als gemeenten verantwoordelijk worden voor voorzieningen voor langdurige zorg, staat het hen vrij om hun inwoners met bijvoorbeeld een bovenmodaal inkomen de zorg zelf te laten betalen. Er kunnen grote verschillen tussen gemeenten ontstaan. „Verontrustend”, noemen de belangenbehartigers van cliënten dat.