Politiefilm met een woordenboek

Police, Adjective. Regie: Corneliu Porumboiu. Met: Dragos Bucur, Ion Stoica, Irina Saulescu, Vlad Ivanov. In: 4 bioscopen ****

In een sleutelscène van de Roemeense film Police, Adjective komt politieagent Cristi thuis. Hij gaat aan de keukentafel zitten en haalt wat eten uit de koelkast dat hij vervolgens met een biertje erbij langzaam opeet. Uit de woonkamer klinkt muziek. Zijn vrouw Anca kijkt naar YouTube. Uit de computerluidsprekertjes schalt het lied ‘Nu te parasesc iubire’ van de Roemeense zangeres Mirabela Dauer. Als de smartlap afgelopen is, zet ze hem opnieuw op. Als hij zijn maaltijd verorberd heeft, komt Cristi de woonkamer in en gaat op de bank zitten. Dan begint hij een discussie over de tekst van het lied. Hij vindt het een onzintekst waarin feitelijke onjuistheden worden gedelibereerd. Zij wijst hem op de mogelijkheid dat de tekstschrijver het lied een metaforische, poëtische betekenis heeft gegeven.

Het is een grappige scène waarin regisseur Corneliu Porumboiu, die eerder het droogkomische 12:08 East of Bucharest maakte, al zijn esthetische en inhoudelijke kaarten op tafel legt. Hij draaide de scène vanuit één camerastandpunt waarin we zowel de keuken als woonkamer zien en monteert niet. Als Cristi klaar is met eten loopt hij de huiskamer in, waarbij de camera simpelweg meebeweegt. Porumboiu filmt ogenschijnlijk op objectieve wijze een tafereel, maar het spel van de acteurs en de dialoog maken veel duidelijk. Het gesprek tussen Cristi en Anca is zelfs cruciaal. De discussie over de betekenis van woorden en het belang van correct taalgebruik keert op kernmomenten terug. In de climax, die ook weer tergend lang duurt en vrijwel ongemonteerd is, komt er zelfs een woordenboek aan te pas. Dan blijkt Cristi toch te beseffen dat er meer betekenissen zijn dan de puur letterlijke.

Je zou Police, Adjective een soort (taal)filosofische politiefilm kunnen noemen. De film neemt de meeste genreregels in acht: een politieman schaduwt een scholier die bevriende leerlingen van softdrugs voorziet, een verboden vergrijp. Cristi heeft collega’s, tipgevers, helpers en een intuïtie die hem zegt dat er iets niet klopt in dit onderzoek. Hij kwijt zich gewetensvol van zijn taak, hoewel hij zijn superieur uit de weg gaat, zoals dat hoort bij een policier.

Uiteindelijk gaat het Porumboiu niet om het oplossen van de zaak, maar om veel grotere, metafysische kwesties: de betekenis van woorden, het belang dat we aan taal hechten, het geweten van een individu versus dat van een voormalige communistische heilstaat en de (on)buigzaamheid van de wet. En is iedereen voor de wet eigenlijk wel gelijk?