Impasse in Suriname

Suriname lijkt in een politiek mijnenveld terecht te komen. Voormalig legerleider en dictator Desi Bouterse heeft na de landelijke en regionale verkiezingen van gisteren een reële kans uiteindelijk tot president te worden gekozen.

Weliswaar kan Bouterse in het 51 zetels tellende nationale parlement niet rekenen op de 34 stemmen die nodig zijn voor een tweederde meerderheid. Maar omdat de huidige president Ronald Venetiaan een nederlaag heeft geleden, is er geen logische tegenkandidaat. Gevolg is dat de Verenigde Volksvergadering, die wordt gevormd door het parlement plus de district- en ressortraden, het nieuwe staatshoofd met een gewone meerderheid kiest. In dit gremium kan de Mega Combinatie rond de oude Nationaal Democratische Partij (NDP) van Bouterse bogen op 500 van de 919 stemmen.

Daarmee is de patstelling echter nog niet doorbroken. Want een regering kan Bouterse niet in een handomdraai formeren. In het parlement heeft de NDP met 23 zetels geen meerderheid. Omgekeerd verloor de regeringscoalitie van Venetiaan voor de tweede achtereenvolgende maal sinds hij president in 2000 werd. Zijn Creools-Hindoestaanse pact Nieuw Front is teruggeworpen tot 14 zetels. De uitgetreden Javaanse Volksalliantie is blijven steken op 6 zetels.

Beide kampen, die onverzoenlijk tegenover elkaar staan, moeten een meerderheid dus bij elkaar hengelen. Behalve de Volksalliantie kan daarbij de succesvolle A-Combinatie, waarin ex-junglecommandant Ronnie Brunswijk en andere bosnegers zich hebben gegroepeerd, een beslissende rol spelen. De kans dat beide partijen opteren voor een coalitie met het Nieuw Front is net een slag groter dan het omgekeerde, al zullen de Javanen in hun strijd voor grondbezit en emancipatie maximale eisen stellen, zoals de Marrons al eerder met succes deden.

In theorie is het dus denkbaar dat Suriname straks wordt bestuurd door een president die wel regeringsleider is, maar in het parlement geen meerderheid heeft.

En als die president Bouterse heet, wordt de toestand nog gecompliceerder. De voormalige legerleider kan het land niet verlaten. Omdat hij in Nederland wegens drugshandel tot elf jaar is veroordeeld, loopt er een internationaal arrestatiebevel tegen hem. In Suriname zelf begint eindelijk het strafproces tegen de daders van de ‘decembermoorden’ op gang te komen. Veel jonge kiezers hebben daar geen boodschap aan, omdat ze pas na de moorden van 1982 zijn geboren (de gemiddelde leeftijd in Suriname is 28 jaar). Maar in hun verlangen naar nieuwe verhoudingen in de etnisch verzuilde politiek zal de jeugd ook niet actief streven naar stopzetting van de rechtszaak tegen Bouterse.

De nasleep van de parlementsverkiezingen zal lang duren en ook onverkwikkelijke taferelen opleveren. Dat verdient Suriname niet. Onder Venetiaan is er weinig veranderd aan de politieke cultuur, maar economisch is het land een stuk stabieler geworden. Die verworvenheden dreigen in gevaar te komen als de uitvoerende macht wordt gespleten.