Doorfilmen als je ook kunt helpen

Afterschool. Regie: Antonio Campos. Met: Ezra Miller, Addison Timlin, Jeremy Allen White, Michael Stuhlbarg. In: 4 bioscopen. ****

De eerste film over de YouTube-generatie, zo omschreef regisseur Antonio Campos (New York, 1983) zijn speelfilmdebuut Afterschool. Campos weet waar hij het over heeft: de YouTube-generatie is zíjn generatie. Eerder maakte hij de korte film Buy It Now (2005) over een meisje dat op eBay haar maagdelijkheid in de aanbieding doet. De overeenkomsten tussen hemzelf en protagonist Robert van Afterschool zijn te groot om te negeren. Campos ging zelf naar een van die chique upstate New Yorkse kostscholen als in de film, voordat hij zich op z’n dertiende met een valse geboortedatum aanmeldde bij de filmacademie. En net als Robert bekijkt ook Campos het liefste de wereld door een lens. Robert is verslaafd aan YouTube-filmpjes, die hij „little clips of things that seem real” noemt: echte seks, echte happy slappers, echte katten die piano spelen en de echte Saddam die wordt opgehangen. Als Robert een camera in handen krijgt, kan hij dan ook niet ophouden met filmen. Ook niet als de populaire Talbert-tweeling voor zijn ogen en zijn camera sterft aan giftige coke.

Antonio Campos maakte Afterschool om te onderzoeken wie de mensen zijn die blijven filmen als ze de helpende hand kunnen bieden. Zijn ze daarmee niet van toeschouwer medeplichtige geworden? Het zijn de vragen die zijn grote voorbeelden Gus van Sant (Elephant) en Michael Haneke (Benny’s Video, Caché) zich al eerder stelden – Campos leende tevens hun afkeer van doorzichtig moralisme en hun zowel impressionistisch als afstandelijke stijl.

Toch is zijn film meer dan alleen goed gejat. Afterschool is relevant omdat het ons maar niet lukt de vragen van Campos bevredigend te beantwoorden. Leven wij wel echt? Komt in onze mediacratie alleen het mediabeeld ons nog authentiek voor? Campos stelt die vragen opnieuw, in filmbeelden, waarin alles ‘framed’ is in elke betekenis van het woord: van ingekaderd, tot erin geluisd, tot uiteengezet. Hij kiest zijn kaders zorgvuldig om al die betekenissen recht te doen. Dat levert een kijkervaring op die claustrofobisch, onaangenaam en urgent is. Afterschool maakt duidelijk dat ook de nieuwe generaties met de vragen van Haneke en Van Sant worstelen. Dat is bijna hoopgevend.